ΓΚΡΑΦΙΤΙ
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ''ΒΑΒΕΛ''ΑΘΗΝΑ 1983
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΚΕΙΜΕΝΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΚΕΙΜΕΝΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Τρίτη 4 Δεκεμβρίου 2012
Δευτέρα 19 Νοεμβρίου 2012
Δευτέρα 6 Δεκεμβρίου 2010
FILM NOIR STUDIES
 |
| http://www.filmnoirstudies.com/essays/detective_hero.asp Πατήστε το URL για να διαβάσετε όλο το κείμενο |
ROMANTIC AND QUIXOTIC HEROES IN DETECTIVE FICTION
Πατήστε το URL για να διαβάσετε όλο το κειμενο
Τετάρτη 21 Απριλίου 2010
ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΥ
Πατήστε το URL για να διαβάσετε όλο το κείμενο.
Τρίτη 20 Απριλίου 2010
ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΓΙΑΦΚΑΣ
Πατήστε το URL για να διαβάσετε όλο το κείμενο.
Κυριακή 7 Μαρτίου 2010
Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου 2010
Επιστημονική Φαντασία (http://www.rassias.gr/1.html)
Επιστημονική Φαντασία:
Το «ό,τι καλύτερο» και «ό,τι χειρότερο» στη σύγχρονη Λογοτεχνία. Ένα προφητικό κείμενο
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: «BIG SCIENCE» (Στάθης Τσαγκαρουσιάνος, Ελευθεροτυπία, 29 Μαϊου 1988)
Επιστημονική Φαντασία:
Το «ό,τι καλύτερο» και «ό,τι χειρότερο» στη σύγχρονη Λογοτεχνία.
Η «Science Finction», ή επί το ελληνικότερον «Επιστημονική Φαντασία»” αποτελεί μία περίεργη δισυπόστατη οντότητα μέσα στο χώρο της λογοτεχνικής σκηνής του αιώνα. Η μία της υπόσταση δεν είναι άλλη από τη Φαντασία με την έννοια της σύλληψης και έκφρασης ιδεών και υποθετικών γεγονότων που αναμφίβολα κινούνται μέσα στο χώρο του μη-πραγματικού («φανταστικού»). Η δεύτερη υπόστασή της, είναι η «επιστημονική» της φύση, που δεν είναι παρά μία επιστημονική θα λέγαμε επεξήγηση ή δικαιολόγηση, των όσων το μυαλό του συγγραφέα συλλαμβάνει και απλώνει πάνω στο χαρτί. Από την μία λοιπόν, μέσα στα διηγήματα της Επιστημονικής Φαντασίας βλέπουμε να συμβαίνουν γεγονότα και ιστορίες, που με κανέναν τρόπο δεν μπορούν να γίνουν κατανοητά ή αποδεκτά από τον τρέχοντα ρασιοναλισμό, που οπωσδήποτε μαρκάρει ανεξίτηλα τις οικείες μας – «δυτικού τύπου» (όπως τις αποκαλούνε αυθαίρετα) - κοινωνίες μας. Από την άλλη μεριά πάλι, αυτά τα αδιανόητα, παράξενα γεγονότα έρχονται να εξηγηθούνε «επαρκώς» με έναν επιστημονικοφανή τρόπο και να περάσουν ως απόλυτα φυσιολογικά, από τη στιγμή που θα κάνουμε πιστευτή ή αποδεκτή μία υποθετική εξέλιξη στις κατακτήσες της Επιστήμης (που, συνήθως, απέχει πολύ από τα ισχύοντα στις ημέρες μας πράγματα). Συνεπώς, η Επιστημονική Φαντασία γεννιέται και ζει πάνω στην άγραφη συμφωνία ανάμεσα στο συγγραφέα και στο κοινό του για την αποδοχή αυτής ακριβώς της επιστημονικοφανούς εξέλιξης των περιγραφομένων κοινωνιών, ώστε το μυθιστόρημα να μπορέσει από εκεί και ύστερα να εξελιχθεί άνετα κι αποτελεσματικά.
Αν θέλουμε ν’ αναζητήσουμε την προϊστορία του φαινομένου, θα βρούμε εύκολα στοιχεία Επιστημονικής Φαντασίας διάσπαρτα στις κουλτούρες μίας σειράς από λαούς της προχριστιανικής περιόδου, δηλαδή σε Έλληνες, Κινέζους, Ασσύριους κ.ά. ανάμεικτα βέβαια πάντοτε με θρησκευτικο-εθνικούς θρύλους. Μετά τη μεγάλη αστρολογική «ανακάλυψη» (κάτι που όμως είχε ήδη διατυπωθεί από τους Έλληνες της Αρχαιότητας) των Αναγεννησιακών της Ευρώπης για τον ηλιοκεντρισμό του πλανητικού μας συστήματος τα μυαλά μίας σειράς πρωτοπόρων απογειώθηκαν κανονικά, βάζοντας τα πρώτα θεμέλια του προδρόμου «εκείνου» που σήμερα γνωρίζουμε. Η ολοκλήρωση ήρθε μετά από το μπουμ του Ουτοπισμού και τη Βιομηχανική Επανάσταση που εγκαινίασε τους καιρούς που γέννησαν με τη σειρά τους τον ζοφερό εικοστό αιώνα. Εκείνο που περνούσε φευγαλέα στην προχριστιανική λογοτεχνία με εκπληκτικά για την εποχή διηγήματα (όπως λ.χ. ο «Ικαρομένιππος» του Λουκιανού, όπου ο πρωταγωνιστής ξεκινάει ταξίδι προς την σελήνη!!), στη διάρκεια του μεσοπολέμου εκρήγνυται, δημιουργώντας πια ένα λογοτεχνικό «συμβάν».
Η Επιστημονική Φαντασία, ακολούθησε μία σταδιοδρομία ανάλογη με εκείνη των πολύ γνωστών σχεδιοϊστοριών (γνωστότερων ως comics). Γεννήθηκαν σα μαζικό φαινόμενο από την αστική ανία των δυτικών κοινωνιών, από τη γόνιμη μήτρα που σχημάτιζαν μία σειρά από προικισμένα μυαλά ενός μειοψηφικού ποσοστού γόνων της αστικής τάξης. Αποτέλεσμα αυτού του συγκεκριμένου είδους πατρότητας, υπήρξε το άγριο καπέλωμα της Επιστημονικής Φαντασίας από την κυρίαρχη ιδεολογία, προωθώντας τα αστικοχριστιανικά κλισέ τού «καλού» και του «κακού» ήρωα, την ηθική, πολιτική και κοινωνική δικαίωση των κατεστημένων δομών και όλα τα σχετικά, με αποτέλεσμα να ξεπέσει σύντομα (τουλάχιστον ένα σεβαστό αριθμητικά κομμάτι της) στην υποκουλτούρα και την παραφιλολογία. Η «λογοτεχνία» που το φτηνιάρικο αστικό μοντέλο Επιστημονικής Φανστασίας γέννησε, αποτελείτο από κακοδοσμένες περιπέτειες διαστήματος, συναντήσεις με απίθανα τέρατα και φυσικούς κινδύνους, μάχες με εξωγήϊνους και τα σχετικά. Όλη η μπούρδα της πρακτορικοαστυνομικής παραφιλολογίας, εδώ απλώς με διαστημικό περιτύλιγμα.
Η περίοδος μετά τον τελευταίο πόλεμο πάντως, δημιούργησε εντυπωσιακές αναστατώσεις σε τομείς όπως Φανταστική Λογοτεχνία, Κόμικς, Κουλτούρα νεολαίας κ.λ.π. Στον χώρο των Κόμικς και της Επιστημονικής Φαντασίας, κάνουνε την εμφάνισή τους ριζοσπάστες δημιουργοί και συγγραφείς που καταφέρνουνε να μεταφέρουνε αποτελεσματικά στο χώρο δουλειάς τους τις αντιφάσεις του συστήματος, την αντιδραστικότητα των κυρίαρχων δομών και το όραμα ενός ονειρεμένου κόσμου απαλλαγμένου από τα κοινωνικοπολιτικά νοσήματα του παρόντος. Το σύστημα χάνει μία ακόμα μάχη στον πόλεμο για την μονοπώληση του δυναμικών των Mass Media.
Η προοδευτική τάση μέσα στην Επιστημονικά Φαντασία, χάρισε στην ανθρωπότητα μία σειρά από αριστουργήματα: «Εμείς» (Ζαμιάτιν), «Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος» (Άλντους Χάξλεϋ), «1984» (Τζώρτζ Όργουελ), «Γυναίκες στην Άκρη του Χρόνου» (Μαρτζ Πήρσυ), «Ο Πλανήτης των Αμαζόνων» (Μαρκ Ρέϋνολντς), «Σοκγουέηβ Ράϊντερ» (Τζων Μπρούνερ), «Το Νεφέλωμα της Ανδρομέδας» (Ιβάν Εφραίμοφ), «Οι Πράκτορες του Χάους» (Σπίραντα), κ.α.
Στη νέα αυτή φάση της Επιστημονικής Φαντασίας, που ενισχύθηκε υπερβολικά (όπως και έγινε επίσης με τα Κόμικς), ύστερα από το άλμα της ριζοσπαστικής φαντασίας στη δεκαετία του ‘60, ερχόμαστε τώρα αντιμέτωποι με γραφόμενα που απέχουν έτη κι έτη φωτός μακριά από εκείνα τα «θεαματικά», κακοσουλουπωμένα «λογοτεχνήματα» που βλαστήσανε στις πρώτες δεκαετίες του αιώνα. Στο γνωστό «The Dispossessed» η Ούρσουλα Λε Γκουίν γράφει πράγματα όπως αυτά που ακολουθούν: «Κοίταξε, δεν ήτανε ο Όντο που είχε πει ότι όπου υπάρχει ιδιοκτησία, υπάρχει και κλοπή;… Και ότι αν θες να φτιάξεις εγκληματικότητα, δεν έχεις παρά να δημιουργήσεις απαγορεύσεις…» «Κανείς μας δεν έχει στην ιδιοκτησία του κάτι που να μπορεί να του κλαπεί. Ό,τι θέλουμε το παίρνουμε από τις κοινές αποθήκες. Όσο για τη βία… τι να σού πω. Θα με σκότωνες ποτέ σου; Και αν τέλος πάντων ήθελες να με σκοτώσεις, θα σε σταμάταγε άραγε ένας κάποιος τάδε νόμος; Ο εξαναγκασμός αποτελεί το λιγότερο αποτελεσματικό μέσο εξασφάλισης αυτού που λέμε τάξη…».
Η προοδευτική Επιστημονική Φαντασία στη δεκαετία του 80 αλλά και σε εκείνη τη «Χιλιετηριδική» που θα ακολουθήσει (σημ. το κείμενο έχει γραφεί το 1988), καλείται να παίξει έναν πολύ δύσκολο ρόλο έκφρασης με έναν αξιόλογο τρόπο των φουτουριστικών φαντασιώσεων της ανθρωπότητας, δίχως όμως να γλιστρήσει πάνω στη βλέννα του ολισθηρού σοκακιού που η σκέψη του τεχνοολοκληρωτισμού χαράζει. Διανύουμε εποχές που κάθε εκφραστικό μέσο του καθημερινού ανθρώπου είναι ο,τιδήποτε άλλο εκτός από αυτό που θα λέγαμε «ουδέτερο» Ζούμε στις εποχές του μαύρου / άσπρου. Της μίας ή της άλλης όχθης. Η Επιστημονική Φαντασία οφείλει να εξοικειώνει ολοένα και περισσότερο το κοινό της με το συνεχώς μετατρεπόμενο προς περισσότερο πολύπλοκες μορφές, τεχνολογικό περιβάλλον, αντίθετα από την αντίστοιχη υποκουλτούρα, που αποσκοπεί στην εγκαθίδρυση κάποιων νέων μορφών αγκυλωμένου συλλογικού υποσυνείδητου στημένες πάνω στο Θέαμα, τον τρόμο και τους κάθε είδους διαχωρισμούς. Οφείλει να ασκεί κοινωνική κριτική του παλιού κόσμου και να δημιουργεί εναλλακτικές προτάσεις ενός, έστω και εξεζητημένου ως σύλληψη, ξεπεράσματος των υπαρχουσών σχέσεων και δομών. Οφείλει να μένει πάντοτε κεντραρισμένη πάνω στον άνθρωπο, την επικοινωνία, τις ανθρώπινες αξίες και τις (πανανθρώπινες) ψυχολογικές καταστάσεις, προσπαθώντας να χαρτογραφήσει τις νέες πορείες της ανθρωπότητας μέσα σε θετικά ή αρνητικά «μελλοντικά» περιβάλλοντα, δημιουργώντας έτσι ολοκληρωμένες αναλύσεις ανθρωπίνων χαρακτήρων και κοινωνικώς σχέσεων αντί να εμπορεύεται τσουβαληδόν «εντυπωσιασμούς» από κακοθεαματικά ντεκόρ και υπερφυσικές αναγωγές. Οφείλει να δρα ως ειδοποιός λόγος, προβλέποντας και προειδοποιώντας, πάντοτε σύμφωνα με τα παρόντα δεδομένα και μετά από σοβαρότητα και υπεύθυνη ανάλυση. Ένας συγγραφέας της σειράς δεν μπορεί παρά να μεταφέρει απλώς στο μέλλον τις ήδη υπάρχουσες σχέσεις και τάσεις μέσα στις «δυτικές» κοινωνίες, κάνοντας τελικά τίποτα περισσότερο από το να επεκτείνει την παρούσα ηλιθιότητα και αντιφατικότητα των κοινωνιών «μας» στο υποτιθέμενο απώτερο μέλλον, ντύνοντάς τες απλώς με κοστούμια διαστημικά ή μετά-καταστροφικά. Οι κοινωνίες μεταφέρονται αυτούσιες σ’ ένα εξελιγμένο υπέρ το δέον περιβάλλον για να κυλήσει η ιστορία και να βγει το βιβλίο και να τυπωθεί το βιβλίο και να διαφημισθεί το βιβλίο και να καταναλωθεί το βιβλίο και πάει και τελείωσε. Αυτό ήταν όλο; η κοινωνία ποτέ δεν αλλάζει. Η τεχνολογία όμως ποτέ δεν μένει στατική. Το «Απόλυτο Όνειρο του Τέλειου Αστού», εδώ χώνεται ανάμεσα στα εξώφυλλα ενός βιβλίου μεγάλου τιράζ και πουλιέται στους καταναλωτές του σαν λογοτεχνική ιδέα.
Βρισκόμαστε στο έμπα της “Χιλιετηριδικής” δεκαετίας του 90 και η ανθρώπινη Φαντασία ήδη προ πολλού έχει αρχίσει να οργιάζει και περισσότερο από όσο συνήθιζε μέχρι σήμερα. Ένα πολύ ενδιαφέρον κομμάτι της αποτελεί και εκείνο που έχει ήδη οριστεί ως Επιστημονική Φαντασία και που στα πολύ γρήγορα «περάσαμε» σε τούτο εδώ το κείμενο. Την Επιστημονική Φαντασία που αναντίρρητα αποτελεί το «Ό,τι καλύτερο» και «Ό,τι χειρότερο» της σύγχρονης λογοτεχνίας και ελπίζω να συμφωνήσετε μαζί μου πάνω στο «γιατί». Αποτελώντας κομμάτι του μεγάλου λογοτεχνικού κόσμου, η Επιστημονική Φαντασία δεν μπορεί να ξεφύγει από την ενιαία στρατηγική, που η υπόθεση Λογοτεχνία οφείλει ν’ ακολουθήσει σε καιρούς που απλώς εκκολάπτουν μέλλουσες ανακατατάξεις και πολιτισμικές αναστατώσεις. Σε καιρούς σαν και αυτούς της δεκαετίας που έρχεται. Και αυτή η στρατηγική θα είναι ξεκάθαρη και σταράτη: απελευθέρωση ή έλεγχος, άγνοια ή συνειδητότητα, αλλαγή ή νορμαλισμός, και πάει λέγοντας.
Η Νέα Φαντασία θα είναι Σαρωτική σπρώχνοντας τις καταστάσεις στα όρια της θραύσης ή ακόμα μακρύτερα. Θα είναι Δίχως Όνομα, αρνούμενη να κλεισθεί στις ασφυκτικές ετικέτες. Θ’ αποτελεί την Επώαση. Θ’ αποτελεί το Λυκαυγές…
Βλάσης Γ. Ρασσιάς
Αθήνα 1988
Πέμπτη 11 Φεβρουαρίου 2010
Η παρακολούθηση (Μέρος 2ο)
Η παρακολούθηση, σίγουρα είναι μια από τις πιό συναρπαστικές πτυχές στη P.I επιχείρηση, εκτός αν φυσικά κάθεστε με τις ώρες και δεν αναλαμβάνετε καμία δραστηριότητα! Προτού να αρχίσετε την πρώτη παρακολούθησή σας, είναι σημαντικό να αρχίσετε με το σωστό βήμα. Το πρώτο βήμα λοιπόν που πρέπει να ληφθεί πρίν
συμμετάσχετε σε μια υπόθεση είναι να μάθετε απ’ έξω καλά την περιοχή όπου θα λάβει χώρα η όλη επιχείρηση, να μάθετε τις οδούς και τα κρυφά σημεία της. Αυτό θα εξασφαλίσει να τοποθετηθείτε στην τέλεια για σας θέση, ώστε να μπορέσετε να φέρετε εις πέρας δίχως απρόοπτα την παρακολούθησή σας.Είναι σημαντικό να σιγουρευτείτε ότι έχετε σαφή οπτική ευχέρεια από το σημείο παρατήρησής σας καθώς επίσης να σιγουρευτείτε ότι δεν καταπατάτε ιδιωτική ή δημόσια ιδιοκτησία κατά την επιχείρηση. Εάν επιλέξετε ένα σημείο παρατήρησης σε ιδιωτική ιδιοκτησία, θα βρεθείτε με πολλά προβλήματα. Μερικές ημέρες προτού να αρχίσει η έρευνά σας, είναι μια καλή ιδέα να οδηγήσετε γύρω από την περιοχή παρατήρησής σας και να γνωρίσετε όλες τις οδούς, τα “νεκρά σημεία” και τις εξόδους πολύ προτού να αρχίσετε την έρευνά σας. Η αναγγελία της έρευνάς σας στην τοπική Αρχή ή τους αστυνομικούς, είναι το επόμενο και πολύ σημαντικό βήμα που πρέπει να γίνει προτού να σκεφτείτε ακόμη κάν για την αρχή.
Εάν δεν τους ενημερώσετε, μπορείτε να διαπιστώσετε ότι η κάλυψή σας θα χαθεί σε περίπτωση που κάποιος καλέσει την αστυνομία για σας
Ηρθε η ώρα να αρχίσετε την παρακολούθησή σας!
Ερευνήστε το “αντικείμενο” της έρευνάς σας. Ανακαλύψτε τους χρόνους που επιστρέφει σπίτι απο τη δουλειά, πότε φευγει για φαγητό, για δουλειά, κ.λπ.... Αυτούς τους χρόνους τους χρειάζεστε για να είστε ότι παραγωγικότερος. Δεν είναι ποτέ καλή ιδέα να κάνετε υποθέσεις και να καθήσετε 10 ώρες σε ένα πάρκινκ, ή έξω απο κάποιο σπίτι που οι ένοικοί του πήγαν για μπάνιο και να μην
δειτε απολύτως τίποτα στην τελική, επειδή δεν ξέρατε πώς θα λέιπουν! Αυτό είναι τρομερό χάσιμο χρόνου! Ξοδεψτε το χρόνο σας στην έρευνα και θα βρείτε τις θέσεις και ώρες παρατήρησής σας για να είστε παραγωγικότερος απο άλους! Μόλις κάνετε την κατάλληλη έρευνα μπορείτε να σχεδιάσετε το πως θα κινηθείτε. Αυτό είναι ο απόλυτα καλύτερος τρόπος να αρχίσει μια έρευνα παρακολούθησης.
Όταν συμμετέχετε σε μια περίπτωση παρακολούθησης,
είναι σημαντικό να μην αφήσετε το στόχο σας να σας δει.
Όσο περισσότερο χρόνο έρχεσθε σε επαφή με το στόχο σας, τόσο περισσότερο καχύποπτο τον κάνετε και η καχυποψία φτάνει συχνά στην παράνοια. Αυτό είναι ακριβώς αυτό που θέλετε να αποφύγετε. Δεν πρέπει ποτέ να κάνετε πρόσωπο με πρόσωπο επαφή με το στόχο σας. Μπορεί να είναι μια καλή ιδέα να γίνετε κατά περιόδους μια ανώνυμη κλήση στο στόχο σας για να βεβαιωθείτε ότι είναι όντως στο σπίτι του. Αυτές οι κλήσεις μπορούν να γίνουν το πολύ δύο φορές χωρίς δημιουργία κάποιας υποψίας.
Το να γνωρίζετε κάθε λεπτομέρεια 100%, είναι ένα “Πρέπει” για κάθε Ρ.Ι. αν θέλει να ανήκει στους πετυχημένους. Πρέπει να γνωρίζει τέλεια την περιγραφή του στόχου του (Φύλο, ύψος,
χρώμα ματιών, βάρος, συνήθειες..! Ανάλογα με το μέγεθος της περίπτωσης που αναλάβατε, μπορείτε να ρωτήσετε κι έναν άλλον
P.I για ενημέρωση ή και πιθανή βοήθεια. Θα το βρείτε αυτό χρήσιμο εάν ακολουθείτε κάποιον μέσα σε πυκνή κυκλοφορία ή σε μια περιοχή όπου μπορεί εύκολα να χάσετε τον στόχο σας. Όχι μόνο πρέπει να παρακολουθήσετε στενά το στόχο σας, αλλά πρέπει να εξασφαλίσετε ότι οι ίδιοι είστε έτοιμοι. Η έρευνα δεν είναι ο μόνος τρόπος να προετοιμαστείτε σε μια παρακολούθηση, ο σωστός
ιματισμός είναι ένας άλλος σημαντικός παράγοντας. Εάν πρόκειται για παρακολούθηση με τα πόδια ή με όχημα, ο ιματισμός σας είναι κάτι που πρέπει να εξεταστεί. Ακολουθήστε τις παρακάτω χρήσιμες οδηγίες που θα σας βοηθήσουν να προετοιμαστείτε για την πρώτη περίπτωση παρακολούθησής σας.
Φοράτε πάντοτε άνετα παπούτσια & ρουχισμό
Οι περιπτώσεις παρακολούθησης είναι κάπως απρόβλεπτες. Μπορείτε μόνο να προγραμματίσετε να είστε εκεί για 2 ώρίτσες αλλά αυτές οι 2 ώρίτσες μπορούν πανεύκολα να μετατραπούν σε 15 ώρες παρακολούθησης! Γί αυτό η άνεσή σας γίνεται τόσο σημαντική!
Παραμένετε απαρατήρητοι
Όταν παρατηρείτε κάποιον, είναι σημαντικό να παραμείνετε απαρατήρητοι! Αυτό σημαίνει, αποφύγετε όπως ο διάολος το λιβάνι, τα φωτεινά χρωματιστά ρούχα, τα καπέλα και ότι άλο φανταχτερό πάνω σας, που θα έκανε τον οποιονδήποτε να σας προσέξει έντονα, ώστε να αποφύγετε τυχόν “ανεπιθύμητες παρενέργειες”.
Γίνετε ένα με το περιβάλον
Αυτό ελπίζω, είναι πολύ απλό να το καταλάβετε.
Εάν παρακολουθείτε κάποιον που είναι στην πλάζ για κολύμπι, θα ντυθείτε ανάλογα. Με το να είστε ο μοναδικός στην παραλία με σακάκι και γραβάτα, ακόμη και τα βρέφη θα γυρίσουν και θα σας κοιτάζουν γελώντας με την ψυχή τους!
Φοράτε ταυτόχρονα αρκετά ρούχα απανωτά
Φορώντας ρούχα το ένα πάνω στο άλο, είναι ένα πανέξυπνο
κόλπο, που διστυχώς πολλοί P.I'S δεν σκέφτονται. Δεδομένου ότι τώρα ξέρουμε πόσο σημαντικό είναι να παραμένει συνέχεια κανείς
δυσδιάκριτος, είναι μια πολύ καλή ιδέα να φορέσει σε στρώσεις μερικά ρούχα, ώστε να μπορεί να αλλάξει όψη πολύ γρήγορα.
Αυτό επιτρέπει σε σας να μην κινήσετε υποψίες σε περιπτώσεις παρακολούθησης που διαρκούν αρκετές ώρες στο ίδιο μέρος.
Φορέστε γυαλιά ηλίου
Η χρήση γυαλιών ηλίου είναι ένα μεγάλο τέχνασμα που οι P.I'S έχουν χρησιμοποιήσει για χρόνια.
Με τη χρήση μάλιστα των σκούρων φακών, ή φακών σαν καθρέπτες, καθίσταται δύσκολο για τους άλους να δουν ή να μαντέψουν σωστά πρός ποια κατεύθυνση κοιτάτε. Το να είναι απαρατήρητος είναι ο στόχος οποιουδήποτε P.I. Εάν νοιώσετε ή σιγουρευτείτε, ότι έχετε “προδωθεί”, ή γενικά ότι σας “μυρίστηκαν” τότε διακόψτε αμέσως την όλη επιχείρηση.
Μπορεί να βρεθείτε σε πολύ δύσκολη θέση μέσα σε λίγα λεπτά. Καμία περίπτωση δεν αξίζει τη ζωή σας ή ακόμη και μια τρίχα απο το κεφάλι σας. Πάντα διακόψτε την όποια επιχείρηση όταν δείτε πως κινδυνεύετε να αποκαλυφθείτε.
Θυμηθείτε, η παρακολούθηση:
*** είναι ένας συνδυασμός τύχης, κατάλληλου προγραμματισμού καθώς επίσης και καλή χρήση του χρόνου σας! **
Εάν δεν τους ενημερώσετε, μπορείτε να διαπιστώσετε ότι η κάλυψή σας θα χαθεί σε περίπτωση που κάποιος καλέσει την αστυνομία για σας
Ηρθε η ώρα να αρχίσετε την παρακολούθησή σας!
Ερευνήστε το “αντικείμενο” της έρευνάς σας. Ανακαλύψτε τους χρόνους που επιστρέφει σπίτι απο τη δουλειά, πότε φευγει για φαγητό, για δουλειά, κ.λπ.... Αυτούς τους χρόνους τους χρειάζεστε για να είστε ότι παραγωγικότερος. Δεν είναι ποτέ καλή ιδέα να κάνετε υποθέσεις και να καθήσετε 10 ώρες σε ένα πάρκινκ, ή έξω απο κάποιο σπίτι που οι ένοικοί του πήγαν για μπάνιο και να μην
δειτε απολύτως τίποτα στην τελική, επειδή δεν ξέρατε πώς θα λέιπουν! Αυτό είναι τρομερό χάσιμο χρόνου! Ξοδεψτε το χρόνο σας στην έρευνα και θα βρείτε τις θέσεις και ώρες παρατήρησής σας για να είστε παραγωγικότερος απο άλους! Μόλις κάνετε την κατάλληλη έρευνα μπορείτε να σχεδιάσετε το πως θα κινηθείτε. Αυτό είναι ο απόλυτα καλύτερος τρόπος να αρχίσει μια έρευνα παρακολούθησης.
Όταν συμμετέχετε σε μια περίπτωση παρακολούθησης,
είναι σημαντικό να μην αφήσετε το στόχο σας να σας δει.
Όσο περισσότερο χρόνο έρχεσθε σε επαφή με το στόχο σας, τόσο περισσότερο καχύποπτο τον κάνετε και η καχυποψία φτάνει συχνά στην παράνοια. Αυτό είναι ακριβώς αυτό που θέλετε να αποφύγετε. Δεν πρέπει ποτέ να κάνετε πρόσωπο με πρόσωπο επαφή με το στόχο σας. Μπορεί να είναι μια καλή ιδέα να γίνετε κατά περιόδους μια ανώνυμη κλήση στο στόχο σας για να βεβαιωθείτε ότι είναι όντως στο σπίτι του. Αυτές οι κλήσεις μπορούν να γίνουν το πολύ δύο φορές χωρίς δημιουργία κάποιας υποψίας.
Το να γνωρίζετε κάθε λεπτομέρεια 100%, είναι ένα “Πρέπει” για κάθε Ρ.Ι. αν θέλει να ανήκει στους πετυχημένους. Πρέπει να γνωρίζει τέλεια την περιγραφή του στόχου του (Φύλο, ύψος,
χρώμα ματιών, βάρος, συνήθειες..! Ανάλογα με το μέγεθος της περίπτωσης που αναλάβατε, μπορείτε να ρωτήσετε κι έναν άλλον
P.I για ενημέρωση ή και πιθανή βοήθεια. Θα το βρείτε αυτό χρήσιμο εάν ακολουθείτε κάποιον μέσα σε πυκνή κυκλοφορία ή σε μια περιοχή όπου μπορεί εύκολα να χάσετε τον στόχο σας. Όχι μόνο πρέπει να παρακολουθήσετε στενά το στόχο σας, αλλά πρέπει να εξασφαλίσετε ότι οι ίδιοι είστε έτοιμοι. Η έρευνα δεν είναι ο μόνος τρόπος να προετοιμαστείτε σε μια παρακολούθηση, ο σωστός
ιματισμός είναι ένας άλλος σημαντικός παράγοντας. Εάν πρόκειται για παρακολούθηση με τα πόδια ή με όχημα, ο ιματισμός σας είναι κάτι που πρέπει να εξεταστεί. Ακολουθήστε τις παρακάτω χρήσιμες οδηγίες που θα σας βοηθήσουν να προετοιμαστείτε για την πρώτη περίπτωση παρακολούθησής σας.
Φοράτε πάντοτε άνετα παπούτσια & ρουχισμό
Οι περιπτώσεις παρακολούθησης είναι κάπως απρόβλεπτες. Μπορείτε μόνο να προγραμματίσετε να είστε εκεί για 2 ώρίτσες αλλά αυτές οι 2 ώρίτσες μπορούν πανεύκολα να μετατραπούν σε 15 ώρες παρακολούθησης! Γί αυτό η άνεσή σας γίνεται τόσο σημαντική!
Παραμένετε απαρατήρητοι
Όταν παρατηρείτε κάποιον, είναι σημαντικό να παραμείνετε απαρατήρητοι! Αυτό σημαίνει, αποφύγετε όπως ο διάολος το λιβάνι, τα φωτεινά χρωματιστά ρούχα, τα καπέλα και ότι άλο φανταχτερό πάνω σας, που θα έκανε τον οποιονδήποτε να σας προσέξει έντονα, ώστε να αποφύγετε τυχόν “ανεπιθύμητες παρενέργειες”.
Γίνετε ένα με το περιβάλον
Αυτό ελπίζω, είναι πολύ απλό να το καταλάβετε.
Εάν παρακολουθείτε κάποιον που είναι στην πλάζ για κολύμπι, θα ντυθείτε ανάλογα. Με το να είστε ο μοναδικός στην παραλία με σακάκι και γραβάτα, ακόμη και τα βρέφη θα γυρίσουν και θα σας κοιτάζουν γελώντας με την ψυχή τους!
Φοράτε ταυτόχρονα αρκετά ρούχα απανωτά
Φορώντας ρούχα το ένα πάνω στο άλο, είναι ένα πανέξυπνο
κόλπο, που διστυχώς πολλοί P.I'S δεν σκέφτονται. Δεδομένου ότι τώρα ξέρουμε πόσο σημαντικό είναι να παραμένει συνέχεια κανείς
δυσδιάκριτος, είναι μια πολύ καλή ιδέα να φορέσει σε στρώσεις μερικά ρούχα, ώστε να μπορεί να αλλάξει όψη πολύ γρήγορα.
Αυτό επιτρέπει σε σας να μην κινήσετε υποψίες σε περιπτώσεις παρακολούθησης που διαρκούν αρκετές ώρες στο ίδιο μέρος.
Φορέστε γυαλιά ηλίου
Η χρήση γυαλιών ηλίου είναι ένα μεγάλο τέχνασμα που οι P.I'S έχουν χρησιμοποιήσει για χρόνια.
Με τη χρήση μάλιστα των σκούρων φακών, ή φακών σαν καθρέπτες, καθίσταται δύσκολο για τους άλους να δουν ή να μαντέψουν σωστά πρός ποια κατεύθυνση κοιτάτε. Το να είναι απαρατήρητος είναι ο στόχος οποιουδήποτε P.I. Εάν νοιώσετε ή σιγουρευτείτε, ότι έχετε “προδωθεί”, ή γενικά ότι σας “μυρίστηκαν” τότε διακόψτε αμέσως την όλη επιχείρηση.
Μπορεί να βρεθείτε σε πολύ δύσκολη θέση μέσα σε λίγα λεπτά. Καμία περίπτωση δεν αξίζει τη ζωή σας ή ακόμη και μια τρίχα απο το κεφάλι σας. Πάντα διακόψτε την όποια επιχείρηση όταν δείτε πως κινδυνεύετε να αποκαλυφθείτε.
Θυμηθείτε, η παρακολούθηση:
*** είναι ένας συνδυασμός τύχης, κατάλληλου προγραμματισμού καθώς επίσης και καλή χρήση του χρόνου σας! **
Απο το blogspot
Σκέπτομαι για να γίνω ιδιωτικός Ερευνητής! (Μέρος 1ο)
- Σκέπτεστε για να γίνετε ιδιωτικός Ερευνητής;
Συνεχίστε το διάβασμα αυτών των σελίδων, και θα μάθετε πόσο εύκολο ή πόσο δύσκολο μπορεί να είναι.
Το να γίνει κάποιος ιδιωτικός Ερευνητής, δεν απαιτούνται κάποιες ειδικές σπουδές ή σειρές μαθημάτων, αρκεί να ακολουθήσει ακριβώς τα απλά και πρακτικά βήματα που θα σας δοθούν μέσα σε αυτό το εγκόλπιο και απ’ αυτή την ιστοσελίδα που φτιάχτηκε με αγάπη και μεράκι, και αφού πάρετε μια μικρή γεύση, ίσως βοηθηθείτε στο να αποφασίσετε μετά αν θα ακολουθήσετε το επάγγελμα αυτό έχοντας μια επιτυχή σταδιοδρομία!
Καθένας μπορεί να γίνει P.I.
Έχει γίνει η γρηγορότερη ανερχόμενη βιομηχανία παροχής υπηρεσιών απο το 2005!
Υπάρχουν φυσικά ήδη χιλιάδες P.I'ς εκεί έξω, αλλά εάν ακολουθείσετε τα απλά βήματα και τις προτάσεις που σας δίνουμε στο εγκόλπιο αυτό, δεν θα έχετε απολύτως κανένα πρόβλημα να αναριχηθείτε γρήγορα στην κορυφή.
Σίγουρα πρέπει να αρχίσετε απο χαμηλά και να εργασθείτε σκληρά, αλλά για έναν P.I., η φράση “σκληρή δουλειά” είναι καθημερινή ρουτίνα και πάνω απ’ όλλα, ικανοποίηση!
Εάν δεν έχετε ερευνήσει ήδη λεπτομέρειες αυτού του κλάδου, επιτρέψτε μας, μα, το κάναμε εμείς ήδη για σας! Μετά από έρευνες σε πολλές P.I. επιχειρήσεις και οργανισμούς, έχουμε βρεί πολλούς ενδιαφέροντες παράγοντες που θα είναι σημαντικοί για σας να ωθήσετε την νέα σας επιχείρησή σας προς τα εμπρός.
Πρώτα, είναι οι “ειδικότητες” που εσείς και η επιχείρησή σας πρέπει να αποκτήσετε, προκειμένου να συμβαδίσετε με τον συνεχώς
αυξανόμενο ανταγωνισμό.
Δεν μπορείς να είσαι τέλειος ή πολύ καλός σε όλα, μα, σε κάτι σίγουρα ξεχωρίζεις...
εκεί είναι το μυστικό!
Ειδικότητες Ιδ. Ερευνητών
Αυτές οι ειδικότητες παρατίθενται κατά σειρά σπουδαιότητας, και είναι όλες οι απαραίτητες ειδικότητες, που εσείς και η επιχείρησή σας πρέπει να είστε σε θέση να γνωρίζετε καιλά, για να εξυπηρετήσετε σωστά και υπεύθυνα τους πελάτες σας! - Υποθέσεις εξαφάνισης προσώπων
- Ασφαλιστικές υποθέσεις
- Παρακολουθήσεις (παντός τύπου)
- Ερευνες υπόβαθρου (παρελθόν κ.λ.π.)
- Ερευνες ποινικού μητρώου
- Οικονομικές έρευνες
- Υποθέσεις αποζημίωσης εργαζομένων
- Ερευνες βάσης δεδομένων στο διαδύκτιο
- Υπηρεσίες επεξεργασίας δεδομένων
- Φύλαξη προσώπων
- Ερευνα προϋπηρεσίας εργαζομένων
- Αντιφατικές / αντίθετες μετρήσεις
- Ερευνες απόδοσης ευθυνών
- Αποκατάσταση εγγύησης
- Προσωπικές και εσωτερικές υποθέσεις
- Πολιτικές έρευνες
- Αναζήτηση κληρονόμων
- Αναζήτηση θετών / φυσικών γονέων
- Κλοπές απο υπαλλήλους (Undercover έρευνα)
- Υποθέσεις σεξουαλικών εγκλημάτων
Υπάρχουν πολλές διαφορετικές πτυχές για κάθε ειδικότητα σε μια επιχείρηση για να σκευθείτε και να αποφασίσετε, αλλά εστιάζοντας σε κάποια ή κάποιες από αυτές τις ειδικεύσεις, θα αποκτήσετε μια επιτυχή επιχείρηση.
Ξέρετε ήδη πολλά για το επάγγελμα του P.I. από όσο φαντάζεστε!
Εφαρμόστε στην επιχείρησή σας, τις όποιες ειδικές γνώσεις έχετε αποκτήσει στη ζωή σας, και χρησιμοποιήστε τις για να επεκτείνετε την επιχείρησή σας σε ακόμη πιό υψηλά επίπεδα!
- Marketing
Το μάρκετινγκ και η διαφήμιση αφορούν ένα πολύ μεγάλο και σπουδαίο μέρος οποιασδήποτε σοβαρής επιχείρησης σήμερα. Η εμπορική στρατηγική σας εξαρτάται από μερικούς διαφορετικούς παράγοντες, όπως ο προϋπολογισμός που έχετε θέσει κατά μέρος για λόγους μάρκετινγκ μόνο.
Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι μάρκετινγκ που έχουν αποδειχθεί επιτυχείς στο παρελθόν και μπορούν να σας βοηθήσουν να προωθήσετε τη νέα P.I επιχείρησή σας.
Ένα καλό ξεκίνημα στήν εξτρατεία μάρκετίνγκ σας, είναι οι διαφημίσεις. Αρχίζοντας με τις διαφημίσεις στις τοπικές εφημερίδες, Χρυσό οδηγό και στις διάφορες τοπικές οργανώσεις. Το επόμενο βήμα σας είναι να εξασφαλίσετε ότι οι επαγγελματικές και σωστά σχεδιασμένες, επαγγελματικές διαφημιστικές σας κάρτες διαφημίζουν και κάνουν γνωστό το όνομά σας και το όνομα της επιχείρησής σας παντού.
Θυμηθείτε, ο καθένας είναι πιθανός πελάτης, οπότε, μοιράστε όσο πιο πολλές επιχειρησιακές διαφημιστικές κάρτες μπορείτε!!
Η ανάπτυξη ενός ιστοχώρου είναι ένας μεγάλος τρόπος να εξασφαλιστεί ότι η επιχείρησή σας αρχίζει σωστά.
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που εξετάζουν εάν θα είναι πετυχημένη μια παρουσία στο διαδίκτυο. Ένας επαγγελματικός και όμορφος σχεδιασμός, εύκολος σε περιήγηση και χρήση, είναι ο απόλυτος σημαντικότερος παράγοντας για την επιτυχία στο Διαδίκτυο. Το θέμα είναι να βρείτε τι προσελκύει τους νέους πιθανούς πελάτες σας. Ο δεύτερος κρίσιμος παράγοντας είναι υποβολή του ιστοχώρου σας σε όσες μπορείτε περισσότερες μηχανές αναζήτησης καθώς επίσης παράλληλα και on-line μάρκετινκ με διαφημίσεις. Αυτά τα δύο πηγαίνουν μαζί και μπορούν να ανεβάσουν ή να μηδενίσουν την παρουσίαση ενός ιστοχώρου. Ζητήστε βοήθεια απο κάποιους γνώστες για τα θέματα διαφήμισης και Σχεδιασμού-κατασκευής-προώθησης ιστοσελίδων και θα δείτε τα θεαματικά αποτελέσματα που μπορεί να δημιουργήσει το Διαδίκτυο.
Μόλις δημιουργήσετε την παρουσία σας στο διαδίκτυο, είναι σημαντικό να την διαφημίσετε οπωσδήποτε. Οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για το Διαδίκτυο σήμερα κατά πολύ περισσότερο από ποτέ, έτσι αναφέρετε πάντοτε την διεύθυνση του ιστοχώρου σας και του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας σε κάθε γράμα που στέλλνετε, και σε κάθε διαφήμισή σας!
Ξεκινώντας την επιχείρησή σου
Η καθιέρωση μιας “βάσης” για την P.I την επιχείρησή σας είναι απαραίτητη προϋπόθεση. Το καλύτερο για αυτό το είδος επιχείρησης, είναι ότι, είναι η τέλεια "κατ' οίκον” βασισμένη επιχείρηση. Δεν υπάρχει καμία ανάγκη να νοικιαστεί ή να μισθωθεί κάποιο γραφείο, επειδή πολλοί πελάτες δεν έρχονται σε σας, αλά πηγαίνετε εσείς σ’ αυτούς. Η εργαστία στο σπίτι μπορεί να είναι δύσκολη, γιατί απαιτεί πειθαρχία και επαγγελματισμό. Παρακάτω, σας δίνω έναν κατάλογο που θα σας βοηθήσει να καθιερώσετε ένα επαγγελματικό και επιτυχές εργασιακό
περιβάλλον.
- Αξιόπιστος & ενημερωμένος υπολογιστής
- Πρόσβαση Διαδικτύου (κατά προτίμηση υψηλή ταχύτητα)
- Μηχανή fax
- φωτογραφικές μηχανές & μηχανές βιντεοσκόπησης
- Όργανα καταγραφής ήχου
- Ιστοχώρος και διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου
- Επαγγελματικές επιχειρησιακές κάρτες
- Επαγγελματική κατάρτιση
- Αδεια λειτουργίας επιχείρησης
- Ελεύθερος (δωρεάν) αριθμός τηλεφώνου για τους πελάτες σας (π.χ. 0800-)
- Διόπτρες
- 2 Αριθμοί τηλεφώνου (προσωπικός / επιχείρηση)
Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν τον μεγαλύτερο μέρος αυτού του εξοπλισμού ήδη αλλά δεν βλέπουνε τις δυνατότητές τους. Από την κατοχή ήδη μερικών από αυτά που αναφέραμε για τις ανάγκες τις P.I επιχείρησής σας, κερδίζετε πολλά χρήματα για την οργάνωση! Διαφορετικά, μπορείτε να τα αγοράσετε έστω και τώρα, εξοπλίζοντας την επιχείρησή σας σιγά σιγά με τα απαραίτητα!
Αναφέραμε τους 2 αριθμούς τηλεφώνου επειδή κάποιος προορίζεται να είναι μια μη καταχωρημένη, ασφαλής γραμμή. Αυτό θα είναι για τηλεφωνήματα που προορίζονται να παραμείνουν 100% εμπιστευτικά και που απαιτούν μεγάλη διακριτικότητα.
Σχέσεις με τους πελάτες & τιμολόγηση
Η ικανοποίηση των πελατών σας είναι η σημαντικότερη επιχειρησιακή στρατηγική που μπορείτε να έχετε. Όταν δίνετε κάποιες προθεσμίες ή κάποιες υποσχέσεις στους πελάτες σας, είναι σημαντικό να κρατηθούν ή θα βρεθείτε χάνοντας τους πελάτες σας πολύ γρήγορα.
Η τιμιότητα είναι η καλύτερη πολιτική απέναντι στους πελάτες σας! Εάν βρεθείτε για κάποιο λόγο εκτός προθεσμίας σε κάποια υπόθεση, πέστε το απλά και τίμια στον πελάτη σας, στις περισσότερες περιπτώσεις θα δείξει κατανόηση.
Εάν αντιμετωπίζετε τους πελάτες σας με σεβασμό, θα δείτε να σας διαφημίζουν οι ίδιοι και να σας εκτιμούν ακόμη κι οι ανταγωνιστές σας.
Είναι σημαντικό να είστε δίκαιοι με τους πελάτες σας, να μην υπερχρεώνετε και να μήν εξαπατάτε ποτέ τους πελάτες σας, αλοιώς θα δείτε να χάνετε η επιχείρησή σας και μάλιστα πολύ γρήγορα! Οι περισσότεροι P.I πράκτορες χρεώνουν ανά ώρα ή ανα ημέρα. Οι πελάτες σας ξέρουν πότε προσπαθείτε να τους “αρμέξετε”. Υπάρχουν πράγματα που δεν είναι απαραίτητα να χρεώσετε,
όπως τα τηλεφωνήματα, τις αναφορές σας και τα πράγματα που δεν παίρνουν πολύ χρόνο.
Κρατήστε την αμοιβή σας λογική και τα τιμολόγιά σας απλά και κατανοητά,
και θα δείτε ότι θα έχετε πολλούς πελάτες που θα αυξάνονται σταθερά!
Άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος
Ανάλογα με το πού ζείτε, οι αιτήσεις αδειών μπορεί να είναι διαφορετικές.
Αυτό είναι κάτι που πρέπει να ψάξετε και να μάθετε μόνοι σας.
Μερικές αιτήσεις περιλαμβάνουν και κάποια εμπειρεία σε αυτόν τον τομέα.
Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι θα πρέπει να εργασθείτε για κάποιο διάστημα κοντά σε έναν άλλον P.I για για να μάθετε κάποια απο τα “μυστικά” του επαγγέλματος, προκειμένου να αποκτήσετε τήν άδειά σας.
Αυτό είναι μια μεγάλη ευκαιρία πραγματικά. Για κάποιον που ξεκινάει τώρα μια καριέρα σαν Ρ.Ι. δεν υπάρχει καλύτερη ευκαιρεία να μάθει στην πράξη κάποια πολύτιμα μυστικά, δουλεύοντας δίπλα σε έναν “παλιό”.
Πράγματα που δεν πρέπει ΠΟΤΕ να κάνετε
Εδώ σας δίνω έναν κατάλογο πιθανών λαθών, που μπορούν να γίνουν από οποιονδήποτε P.I. Αποφεύγετε παρακαλώ αυτά τα λάθη, όσο το δυνατόν.
- Να παριστάνει τον αστυνομικό
- Να οπλοφορεί χωρίς απαραίτητη άδεια
- Παραβίαση οικιών, ιδιωτικών χώρων, προσωπικών δεδομένων, ελευθερίας άλλων
- Συμμετοχή σε κατοχή, χρήση ή διακίνηση ναρκωτικών
- Ψευδείς αναφορές στους κυβερνητικούς ανώτερους υπαλλήλους
- Πλαστογράφηση στοιχείων τόπου εγκλήματος
- Ανάμιξη προσωπικά με την εργασία ή έναν πελάτη(γκομενιλίκια στην απλή γλώσσα)
- Διάπραξη έγκλήματος οιουδήποτε είδους
Απο το blogspot
Πέμπτη 21 Ιανουαρίου 2010
Επιστημονική φαντασία
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Επιστημονική φαντασία (science fiction), ή ΕΦ, είναι κατηγορία του ευρύτερου μυθοπλαστικού τομέα του φανταστικού στην οποία πιθανές μελλοντικές ή εναλλακτικές εξελίξεις στην επιστήμη, στην τεχνολογία ή στην κοινωνία κατέχουν κεντρικό ρόλο στην πλοκή ή στο σκηνικό όπου εκτυλίσσεται η αφήγηση. Είναι ωστόσο σύνηθες ένας κόσμος επιστημονικής φαντασίας να χρησιμοποιείται μόνο ως σκηνικό για την αφήγηση κάποιας πιο συμβατικής ιστορίας (π.χ. αστυνομικής). Συνηθισμένα αφηγηματικά μοτίβα που κατηγοριοποιούνται κατά σύμβαση ως ΕΦ είναι το ταξίδι στο χρόνο, επαφή με εξωγήινους πολιτισμούς, ευφυή ρομπότ,φαινόμενα Ψ, μελλοντική εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, πιθανή κατάρρευση του πολιτισμού κλπ [1]. Πολλά είδη τέχνης (π.χ. η λογοτεχνία, ο κινηματογράφος και τα κόμικς) έχουν κατά καιρούς βασιστεί στην επιστημονική φαντασία. Ο ορισμός της δεν είναι εύκολος καθώς τα όρια που τη διαχωρίζουν από παρεμφερή μυθοπλαστικά είδη, όπως το φάνταζυ (fantasy) ή ο τρόμος (horror fiction), είναι ρευστά και ακαθόριστα, αν και συνήθως η οποιαδήποτε εμφάνιση υπερφυσικού στοιχείου ή μαγείας ως πραγματικών και αληθών φαινομένων του αφηγηματικού κόσμου αποκλείει την κατηγοριοποίηση του έργου ως ΕΦ.
Ορισμοί
Η επιστημονική φαντασία ονομάστηκε έτσι κατά τη δεκαετία του 1930[2], αλλά ένας μοναδικός ορισμός της δεν έχει γίνει αποδεκτός ακόμα. Κατά καιρούς έχουν προταθεί διάφοροι ορισμοί για την ΕΦ[3].
Σύμφωνα με το συγγραφέα Τζέιμς Μπλις "μία ιστορία επιστημονικής φαντασίας αποτελεί μία ιστορία δομημένη γύρω από ανθρώπινους χαρακτήρες, με ένα ανθρώπινο σενάριο και μία ανθρώπινη λύση, οι οποίες δεν θα μπορούσαν ποτέ να συμβούν χωρίς το επιστημονικό τους περιεχόμενο".
Ο συγγραφέας Ρόμπερτ Χαϊνλάιν όρισε την ΕΦ ως "ρεαλιστικό συλλογισμό σχετικό με πιθανά μελλοντικά συμβάντα, στέρεα βασισμένα πάνω στην επαρκή γνώση του πραγματικού κόσμου, του παρελθόντος και του παρόντος, καθώς και σε μία εκτενή κατανόηση της φύσης και της σπουδαιότητας της επιστημονικής μεθόδου".
Ο συγγραφέας και εκδότης Χιούγκο Γκέρνσμπακ έγραψε πως επιστημονική φαντασία είναι "ένα ελκυστικό αφήγημα εμπλουτισμένο με επιστημονικά δεδομένα και προφητική ενόραση".
Σύμφωνα με το συγγραφέα Ισαάκ Ασίμοφ "η σύγχρονη επιστημονική φαντασία αποτελεί το μοναδικό λογοτεχνικό είδος στο οποίο θίγονται συστηματικά και συνειδητά η φύση των αλλαγών που έρχονται, οι πιθανές επιπτώσεις και οι λύσεις τους. Η Ε.Φ. είναι εκείνο το λογοτεχνικό είδος το οποίο καταπιάνεται με την επίδραση της επιστημονικής προόδου στον άνθρωπο".
Ο Δημήτρης Αρβανίτης δίνει μία πιο πολύπλοκη ερμηνεία[4]: "Δεν είναι ένα λογοτεχνικό είδος με τη στενή έννοια του όρου, καθώς πήρε συγκεκριμένη μορφή στο δεύτερο τέταρτο του εικοστού αιώνα, από τη σύμμειξη πολλών διαφορετικών ειδών, από τις ουτοπίες ως τις διαστημικές περιπέτειες. Μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει ένας βασικός πυρήνας που αποτελείται από τα έργα που είτε φέρουν τον χαρακτηρισμό «ΕΦ», είτε αναγνωρίζονται αμέσως από τους αναγνώστες τους ως «ΕΦ»... Η ΕΦ είναι κατά μεγάλο μέρος δημιούργημα της αλληλεπίδρασης συγγραφέα-αναγνώστη... Από μια οπτική γωνία, το σημαντικότερο στοιχείο ενός κειμένου που χαρακτηρίζεται ΕΦ είναι η αναγνώριση της ρευστότητας του μέλλοντος και ο ενθουσιασμός που προκαλούν στον άνθρωπο οι προσπάθειες της επιστήμης να κατανοήσει το Σύμπαν μας... Επομένως έχουμε έναν όρο που σχετίζεται όχι με το περιεχόμενο ή τη μορφή, αλλά με την επίδραση του κειμένου, όπως ακριβώς μιλάμε και για «έργα τρόμου»".
Από την άλλη, ο συγγραφέας και εκδότης Ντέιμον Νάιτ όρισε την ΕΦ "οτιδήποτε στο οποίο δείχνουμε όταν λέμε επιστημονική φαντασία"[5], υπονοώντας πιθανώς πως ένας πραγματικός ορισμός είναι άχρηστος και αδιάφορος.
Ιστορική αναδρομή
19ος αιώνας - Β' Παγκόσμιος Πόλεμος
Η λογοτεχνία της επιστημονικής φαντασίας, γέννημα της νεωτερικότητας και της βικτοριανής εποχής, ξεπήδησε κατά το 19ο αιώνα από το ιδιόρρυθμο γοτθικό μυθιστόρημα Φρανκενστάιν (1818) της Μαίρη Σέλλεϋ (1797- 1851), το οποίο πρωτοτυπούσε αντλώντας τρόμο από υποτιθέμενα μοντέρνα επιστημονικά επιτεύγματα: ένας νεαρός Ελβετός επιστήμονας σχηματίζει ένα ανθρώπινο σώμα από απομεινάρια άλλων και του εμφυσά ζωή με ένα ηλεκτρικό σοκ[6]. Τα σκοτεινά γραπτά του Έντγκαρ Άλαν Πόε[6], η επιστημονική προσέγγιση του Ιουλίου Βερν (1828 - 1905) στη μυθοπλασία[6], καθώς και ο επαναπροσδιορισμός των αρχαίων μυθολογικών παραδόσεων ως μοντέρνο πεζογραφικό ρεύμα από το Λόρδο Ντάνσανι, σχηματοποίησαν σταδιακά τη μορφή του φανταστικού καθ' όλο το υπόλοιπο του 19ου αιώνα και το ξεχώρισαν τελικά από το γοτθικό μυθιστόρημα, ένα παλαιότερο υβρίδιο του τρόμου και του ρομαντισμού.
Μέχρι περίπου το 1900 οι διακριτές κατηγορίες του φανταστικού είχαν εμφανιστεί και, ανάμεσα τους, η επιστημονική φαντασία. Χάρη στα έργα του Ιουλίου Βερν, όπως τα γνωστά Ταξίδι στο κέντρο της Γης (1864), Από τη Γη στη Σελήνη (1865) και 20000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα (1873), η ΕΦ είχε οριοθετηθεί ως έγκυρο λογοτεχνικό είδος. Σε αυτό το κλίμα εμφανίζεται ο Χέρμπερτ Τζορτζ Γουέλς (1866 - 1946), τα βιβλία του οποίου, μέσα από μια ψύχραιμη ματιά και εκφραστικά προσεγμένη γραφή, καθιερώνουν τα θεμελιώδη, σχεδόν αρχετυπικά θεματολογικά μοτίβα του χώρου[1]: στη Μηχανή που ταξιδεύει στο χρόνο (1895) κεντρική ιδέα είναι μία χρονομηχανή και η περιγραφή μελλοντικών κοινωνιών, στο Νησί του Δόκτωρ Μορώ (1896) συζητείται η ηθική της βιοτεχνολογίας, στον Αόρατο Άνθρωπο (1897) εξερευνάται επιστημονικά η ιδέα της αορατότητας, ενώ στον Πόλεμο των Κόσμων (1898) εξετάζεται συστηματικά η απειλή εκ μέρους ενός εξωγήινου πολιτισμού. Έτσι, δικαίως θεωρείται ο πατέρας της σύγχρονης Ε.Φ., μιας και οι περισσότερες ιδέες, πάνω στις οποίες βασίστηκαν οι μετέπειτα συγγραφείς του χώρου, πρωτοπαρουσιάστηκαν στα διηγήματά του.
Στις αρχές του 20ου αιώνα και ως περίπου την έκρηξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η επιστημονική φαντασία αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στις ΗΠΑ μέσα από "φθηνά" περιοδικά μαζικής παραγωγής, στα οποία επικρατούσαν τα θέματα του διαστημικού ταξιδιού και των υπερηρώων[2]. Έτσι γεννήθηκε η διαστημική όπερα, η οποία έδινε έμφαση σε μεγάλης κλίμακας διαπλανητικές πολεμικές συγκρούσεις του μέλλοντος και είχε έναν εξερευνητικό και περιπετειώδη χαρακτήρα[7]. Ιδιαίτερη ήταν η παραμυθένια, αισιόδοξη και τεχνοκρατική γραφή της δεκαετίας του ‘30, με διασημότερο εκφραστή το Χιούγκο Γκέρνσμπακ[2]. Σε ένα εντελώς διαφορετικό ύφος ο διακεκριμένος συγγραφέας και διανοούμενος Άλντους Χάξλεϊ εκδίδει το 1932 το Θαυμαστό καινούργιο κόσμο, ένα δυστοπικό μυθιστόρημα που έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου για τις επικίνδυνες νέες τεχνολογίες και, αν και ουσιαστικά ΕΦ, αγαπήθηκε από την κριτική ως έργο συμβατικής λογοτεχνίας. Ο Γερμανός σκηνοθέτης Φριτς Λανγκ είχε δείξει από το 1927 τον κίνδυνο του ολοκληρωτισμού, αλλά και τις δυνατότητες της ΕΦ στον κινηματογράφο, με την ταινία Μετρόπολις. Ταυτόχρονα η συμβατική λογοτεχνία άφηνε το ρεαλισμό για χάρη του μοντερνισμού, χωρίς η εξέλιξη αυτή να αγγίξει το τότε θεωρούμενο «υποδεέστερο» από τους λογοτεχνικούς κύκλους[2] φανταστικό.
Β' Παγκόσμιος Πόλεμος - Δεκαετία του '70
Μετά τον πόλεμο αναδείχτηκε μια νέα γενιά συγγραφέων με ανεπτυγμένες συγγραφικές δεξιότητες (ανάμεσά τους ο Ισαάκ Ασίμοφ, ο Άρθουρ Κλαρκ, ο Ρέι Μπράντμπερι και ο Ρόμπερτ Χαϊνλάιν), η οποία σήμανε την επιστροφή στο ρεαλισμό και έδινε έμφαση στην ποιοτική βελτίωση της γραφής, στο συγκρατημένο μελλοντολογικό προβληματισμό και σε θέματα όπως η εξερεύνηση του Γαλαξία, η επαφή με πολιτισμένα εξωγήινα όντα και η αντίδραση της κοινωνίας απέναντι σε πιθανές νέες εφευρέσεις και ανακαλύψεις (π. χ. ρομπότ, ατομική ενέργεια, διαπλανητικά ταξίδια κλπ)[2]. Οι συγγραφείς της εποχής συχνά είχαν στιβαρό επιστημονικό υπόβαθρο και στόχος τους ήταν η εύλογη ενόραση για το τεχνολογικό μέλλον της Ανθρωπότητας, αλλά ταυτόχρονα οι ιστορίες τους αντανακλούσαν κοινωνικές ζυμώσεις και αναζητήσεις των καιρών τους. Συχνά δανείζονταν μοτίβα πλοκής από την αστυνομική λογοτεχνία ή από άλλα είδη και τα προσάρμοζαν στο σκηνικό ΕΦ που είχαν χτίσει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η τριλογία της Γαλαξιακής Αυτοκρατορίας του Ισαάκ Ασίμοφ και τα "ρομποτικά" διηγήματα του ιδίου, στις αρχές της δεκαετίας του ‘50.
Ένα ξεχωριστό βιβλίο που εκδόθηκε το 1949 και ακολουθούσε την παράδοση του Θαυμαστού καινούργιου κόσμου ήταν το 1984, του δημοσιογράφου και συγγραφέα Τζορτζ Όργουελ. Επρόκειτο για την εφιαλτική περιγραφή ενός δυστοπικού μελλοντικού κόσμου που επιχειρούσε να αναδείξει τα δεινά που επιφέρει ο ολοκληρωτισμός. Όπως και το μυθιστόρημα του Χάξλεϊ, το 1984 εκτιμήθηκε και διαδόθηκε και εκτός των ορίων του κοινού της ΕΦ[8].
Αυτό τον καιρό οριστικοποιείται η κοινότητα της επιστημονικής φαντασίας (κατά κύριο λόγο στις ΗΠΑ), αποτελούμενη από συγγραφείς, εκδότες και αναγνώστες και επικεντρωμένη σε περιοδικές εκδόσεις που δημοσιεύουν πρώτες τα νέα διηγήματα των διασημότερων συγγραφέων του είδους. Η κοινότητα αυτή εν πολλοίς είναι ένα απομονωμένο "γκέτο" που διακρίνεται με σχεδόν αδιαπέραστα στεγανά από τη συμβατική μυθοπλασία[2]. Όσον αφορά όμως τις υπόλοιπες κατηγορίες του φανταστικού υπήρχε κάποια επικάλυψη, με συγγραφείς ΕΦ που έγραφαν και τρόμο ή φάνταζυ[2]. Παράλληλα η ΕΦ διεισδύει ευρύτερα και σε άλλα μέσα πλην του γραπτού λόγου, με τα αμερικανικά κόμικς υπερηρώων της εποχής να δανείζονται σκηνικά και μοτίβα από την επιστημονική φαντασία, ενώ την ίδια στιγμή μία πλειάδα σχετικών κινηματογραφικών παραγωγών, κυρίως αμερικανικών και αγγλικών, εμφανίζονται κατά τη δεκαετία του '50. Οι περισσότερες ήταν β' διαλογής ταινίες, υβρίδια τρόμου και ΕΦ. Κάποιες που ξεχώρισαν για το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα ήταν ο Απαγορευμένος πλανήτης, H ώρα των Τριφίδων και το Χωριό των καταραμένων.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτέλεσε ο Φίλιπ Ντικ, ο οποίος ξεκίνησε μία αντισυμβατική συγγραφική καριέρα κατά τη δεκαετία του '50 η οποία απογειώθηκε μετά το 1962 και τη βράβευση του για το μυθιστόρημα του Ο Άνθρωπος στο Ψηλό Κάστρο. Ο Ντικ έδωσε έμφαση σε πιο ρεαλιστικούς και καθημερινούς ήρωες αναμεμειγμένους σε πιο παράδοξες καταστάσεις. Η θεματολογία του επεκτάθηκε και άγγιξε τη φιλοσοφία: υφή της πραγματικότητας, γνωσιολογικός σκεπτικισμός, μεταφυσική, έννοια της συνείδησης, κρατική βία, υποκειμενική πρόσληψη του κόσμου. Η αφήγηση του έγινε αντισυμβατική, κατακερματισμένη, βασανιστική. Ιδιαίτερης σημασίας είναι επίσης και ο Ουίλιαμ Μπάροουζ, ένας μοντερνιστής και αβάν γκαρντ μπίτνικ συγγραφέας της εποχής, κάποια έργα του οποίου φλερτάρουν με την επιστημονική φαντασία και πράγματι θα επηρεάσουν συγγραφείς του φανταστικού στο μέλλον.
Tο 1965 εκδόθηκε το μυθιστόρημα Ντιουν του δημοσιογράφου Φρανκ Χέρμπερτ (αφού πρώτα δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Astounding Science Fiction)[9], το οποίο αν και διαδραματιζόταν στο απώτατο μέλλον, σε ένα Γαλαξία αποικισμένο από τους Ανθρώπους και πλημμυρισμένο με παράξενα μηχανήματα, δεν έδινε έμφαση στις θετικές επιστήμες αλλά στην κοινωνιολογία, στη φιλοσοφία, στην οικολογία και στην ψυχολογία –στις «ήπιες επιστήμες»[7]. Παράλληλα αποτελούσε εξέλιξη της διαστημικής όπερας και συνέχιζε την παράδοση της περιγραφής μίας επικών διαστάσεων ιστορίας σε έναν απόλυτα αυτοσυνεπή, φανταστικό κόσμο, παράδοση που είχε ξεκινήσει μεταπολεμικά (σε τόσο μεγάλο βαθμό τουλάχιστον) το μυθιστόρημα φάνταζυ Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών, του φιλολόγου Τζον Ρόναλντ Ρούελ Τόλκιν. Προκειμένου να τονιστεί η αντίθεση με τις ως τότε καθιερωμένες φόρμες, προτάθηκε ο όρος «ήπια ΕΦ»[7] για να περιγραφούν τα εγχειρήματα τύπου Ντιουν, σε αντίθεση με τη «σκληρή ΕΦ» του παλαιότερου κύριου ρεύματος η οποία επικεντρωνόταν στις θετικές επιστήμες.
Ταυτόχρονα η επιρροή της ΕΦ εκτός λογοτεχνίας αυξάνεται όλο και περισσότερο, με αποκορύφωμα το 1968 που κυκλοφορούν δύο κινηματογραφικές μεταφορές μυθιστορημάτων ΕΦ με μεγάλη καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία: το 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, βασισμένο σε βιβλίο του Άρθουρ Κλαρκ που γραφόταν ταυτόχρονα με το σενάριο της ταινίας, και ο Πλανήτης των πιθήκων, με πρωταγωνιστή το διάσημο ηθοποιό του Χόλιγουντ Τσάρλτον Ίστον. Την ίδια στιγμή στην αμερικανική τηλεόραση αρχίζει να προβάλλεται η εβδομαδιαία σειρά Σταρ Τρεκ, μία ώριμη διαστημική όπερα που αποκτά φανατικό κοινό, ενώ τα ιαπωνικά κόμικς μάνγκα αρχίζουν όλο και περισσότερο να βασίζονται στην αισθητική και τη θεματολογία του χώρου. Σύντομα η ΕΦ εξαπλώνεται και στα κόμικς της Δύσης πέρα από τις συνηθισμένες ιστορίες υπερηρώων, οπότε αποκτά ευρύτερη φήμη και αναγνώριση.
Μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1960 η ΕΦ, έχοντας ήδη επηρεαστεί από συγγραφείς τύπου Ντικ, Μπάροουζ ή Χέρμπερτ, μεταλλάχτηκε περαιτέρω υπό την επίδραση της αντικουλτούρας και του ριζοσπαστικού, αντικαθεστωτικού κλίματος της εποχής. Έτσι εμφανίστηκε το "Νέο Κύμα" της επιστημονικής φαντασίας, εκφραζόμενο από το Χάρλαν Έλισον, τον Τζέιμς Μπάλαρντ, την Ούρσουλα Λε Γκεν, το Ρότζερ Ζελάζνυ και άλλους[7]. Η γενιά αυτή καταφέρθηκε εναντίον της άκρατης τεχνολογικής εξέλιξης, στράφηκε στα ρεαλιστικά προβλήματα της Γης του άμεσου μέλλοντος, παρουσίασε μία εγγενή απαισιοδοξία και συμμερίστηκε την οργή των νέων απέναντι στις απαρχαιωμένες δομές της κοινωνίας, ενώ αναζητούσε τη λογοτεχνική καταγωγή της περισσότερο στις κοινωνικές δυστοπίες του Χάξλεϊ και του Όργουελ παρά στους αστραφτερούς κόσμους του Κλαρκ και του Ασίμοφ. Επιπλέον ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα –ίσως για πρώτη φορά σε τέτοιο βαθμό– για την καλλιέργεια των εκφραστικών μέσων, για την όμορφη πρόζα και για την κατάρριψη των φραγμάτων μεταξύ της ΕΦ και της συμβατικής λογοτεχνίας[7]. Φυσικά οι αλλαγές αυτές δεν υποσκέλισαν το κύριο ρεύμα της σκληρής ΕΦ που συνέχισε να τροφοδοτεί την κοινότητα με βιβλία όπως Ακόμα και οι Θεοί (1972) του Ασίμοφ,Ραντεβού με τον Ράμα (1972) του Κλαρκ κλπ.
Δεκαετία του '70 - Σήμερα
Στις αρχές της δεκαετίας του '70 η κινηματογραφική ΕΦ αποκτά νέα ώθηση με μία πληθώρα νέων και αξιόλογων παραγωγών, πολλές από τις οποίες βασίζονταν σε προγενέστερα μυθιστορήματα ή διηγήματα: Σόιλεντ Γκριν (1973), Ζάρντοζ (1974), Σολάρις (1972) κλπ. Όμως μία σειρά από εξαιρετικά επιτυχημένες ταινίες στα τέλη της δεκαετίας είναι που θα κάνουν το είδος πρώτο στις κινηματογραφικές εισπράξεις: Στενές επαφές τρίτου τύπου του Στίβεν Σπίλμπεργκ (1977), Μαντ Μαξ του Τζορτζ Μίλερ (1979), Alien του Ρίντλεϊ Σκοτ(1979) και, πάνω απ' όλα, Ο Πόλεμος των Άστρων του Τζορτζ Λούκας. Το τελευταίο ήταν μία παραμυθένια διαστημική όπερα που έμοιαζε με τις ιστορίες του Μεσοπολέμου, μακριά από τους προβληματισμούς του Νέου Κύματος αλλά και από την επιστημονική ακρίβεια της σκληρής ΕΦ. Αν και το Σταρ Τρεκ είχε σταματήσει από καιρό, η επιτυχία του Πολέμου των Άστρων οδηγεί σε μία πλειάδα νέων αμερικανικών τηλεοπτικών σειρών, κυρίως από το χώρο της διαστημικής όπερας (π. χ. Battlestar Galactica). Παράλληλα ο Αλεχάντρο Γιοντορόφσκι και ο Μόμπιους κυκλοφορούν Το Ινκάλ, μία επηρεαστική σειρά κόμικς που διαδραματίζονται σε ένα ιδιόρρυθμο, σχεδόν σουρεαλιστικό σύμπαν διαστημικής όπερας. Η προεργασία για το Ινκάλ είχε γίνει ήδη από το 1975, όταν ο Γιοντορόφσκι προέβη σε μία αποτυχημένη προσπάθεια κινηματογραφικής διασκευής του Ντιουν.
Την ίδια περίοδο η επανάσταση των μικροϋπολογιστών, περί τα μέσα του ‘70, έκανε την υψηλή τεχνολογία προσιτή από οικονομική και πρακτική άποψη. Εμφανίστηκαν περιθωριακές κοινότητες που δε διαμορφώθηκαν από μουσικές, πολιτικές ή αισθητικές προτιμήσεις, αλλά από την ενασχόληση τους με τα ψηφιακά συστήματα και τα υπολογιστικά ή τηλεφωνικά δίκτυα πληροφοριών. Το αποτέλεσμα είναι στα τέλη της δεκαετίας του ’70 να εμφανιστεί το ρεύμα του κυβερνοπάνκ, με εκπροσώπους συγγραφείς όπως ο Μπρους Στέρλινγκ και ο Γουίλιαμ Γκίμπσον[10]. Το κυβερνοπάνκ συνέχισε την παράδοση του Νέου Κύματος σχετικά με τη στροφή στη Γη του κοντινού μέλλοντος με σκοπό να υποδείξει τους κινδύνους και τις προοπτικές που ενείχαν η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, η μεταβιομηχανική κοινωνία και η διαρροή επίκαιρης υψηλής τεχνολογίας (κυρίως βιοτεχνολογίας και προϊόντων της επιστήμης υπολογιστών) στο ευρύ κοινό. Για την περιγραφή του νέου ρεύματος προέκυψε σύντομα ο όρος κυβερνοπάνκ, ο οποίος ένωνε τον κόσμο της πληροφορικής και της κυβερνητικής με περιθωριακές σκηνές οργανωμένης αμφισβήτησης όπως οι πανκ, καθώς στα περισσότερα έργα του ρεύματος πρωταγωνιστούσαν αντιήρωες και παράνομοιχάκερ του μέλλοντος. Η διεθνής αναγνώριση του κινήματος έφτασε τελικά το 1984 όταν το κυβερνοπάνκ μυθιστόρημα Νευρομάντης, του Γκίμπσον, κέρδισε τα βραβεία Nebula, Hugo και Philip K. Dick, δύο έτη μετά την προβολή του Μπλέιντ Ράνερ, μίας κινηματογραφικής ταινίας του Ρίντλεϊ Σκοτ η οποία βασιζόταν σε μυθιστόρημα του Φίλιπ Ντικ και κατόρθωνε να οπτικοποιήσει το νέο ρεύμα[4]. Ο έμφυτος μεταμοντερνισμός στη γραφή του Γκίμπσον[4] και η νουάρ αισθητική του θα κάνουν την ΕΦ, ίσως για πρώτη φορά, αντικείμενο διεξοδικών λογοτεχνικών αναλύσεων.
Παράλληλα με την εμφάνιση του κυβερνοπάνκ γνωρίζει αναβίωση και η λογοτεχνική διαστημική όπερα στις αρχές της δεκαετίας του '80, μία αναβίωση η οποία συνεχίζεται ως σήμερα. Σε αυτή τη νέα μορφή της είναι επηρεασμένη από το κυβερνοπάνκ, με ένα χαρακτήρα πιο σκοτεινό, μεγάλη επιστημονική ακρίβεια, εστίαση σε νέες τεχνολογίες και έμφαση στην ανάπτυξη χαρακτήρων. Συγγραφείς του χώρου, οι περισσότεροι Βρετανοί, είναι ο Πίτερ Χάμιλτον, ο Τζον Χάρισον, ο Στίβεν Μπάξτερ κλπ. Νέες ιδέες και αξιοσημείωτες μελλοντικές τεχνολογίες, οι οποίες τώρα βρίσκονται σε ερευνητικό στάδιο, κάνουν την εμφάνιση τους στην επιστημονική φαντασία, όπως η νανοτεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη ή η έννοια της τεχνολογικής μοναδικότητας (singularity) η οποία τώρα αποκρυσταλλώνεται. Υπό αυτές τις συνθήκες, αλλά και μετά τη μνημειώδη επιτυχία του Πολέμου των Άστρων, το Σταρ Τρεκ αναγεννιέται, πρώτα ως σειρά κινηματογραφικών ταινιών και μετά ως μία νέα τηλεοπτική σειρά τοποθετημένη στο ίδιο σύμπαν με την παλιά. Παράλληλα οι ταινίες ΕΦ του Χόλιγουντ, όπως ο Εξολοθρευτής του Τζέιμς Κάμερον ή ο Ρόμποκοπ του Πολ Βερχόφεν μετατρέπουν το είδος σε ακρογωνιαίο λίθο της ποπ κουλτούρας. Τη δεκαετία του '90 η αγορά της τηλεοπτικής επιστημονικής φαντασίας θα εκραγεί με ποικίλες σειρές υψηλής ποιότητας που αποκτούν διεθνώς φανατικό κοινό (π. χ. Babylon 5, Γη 2, Σίκουεστ, The X-Files κλπ). Μετά τη μεγάλη επιτυχία της ταινίας Μάτριξ το 1999, το κυβερνοπάνκ αλλά και η εικονική πραγματικότητα, ιδέα που έχει εξερευνηθεί κατά κόρον στην επιστημονική φαντασία υπό διάφορες οπτικές γωνίες, διαδίδονται ευρύτερα.
Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 από την ευρύτερη επικράτεια του κυβερνοπάνκ ξεπήδησε το ατμοπάνκ (steampunk), ένα λογοτεχνικό ρεύμα το οποίο έχει λιγότερο εμφανή δυστοπικό χαρακτήρα και το σκηνικό της ιστορίας τοποθετείται όχι στο κοντινό μέλλον αλλά σε έναν εναλλακτικό δέκατο ένατο αιώνα· μετά τη βιομηχανική επανάσταση αλλά πριν την εξάπλωση της ηλεκτροδότησης. Η τεχνολογία στους ατμοπάνκ κόσμους είναι συνήθως πιο προηγμένη σε σχέση με την πραγματική τεχνολογία της εποχής αλλά, ελλείψει ηλεκτρονικών, βασίζεται στη δύναμη του ατμού και των κουρδιστών μηχανισμών, όπως πράγματι γινόταν τότε. Κατά τα άλλα, η κοινωνία, η αισθητική και η ατμόσφαιρα συνήθως αντανακλούν επακριβώς τις συμβάσεις του βικτοριανού κόσμου. Το ατμοπάνκ εμφανίστηκε όταν κάποιοι συγγραφείς άρχισαν συνειδητά να μιμούνται τα πρώιμα έργα ΕΦ που γράφτηκαν πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εμβολιάζοντας τα όμως με δόσεις του πολύ επίκαιρου κυβερνοπάνκ. Ορισμένοι μάλιστα πειραματίστηκαν τοποθετώντας το σκηνικό των ιστοριών τους ακόμη πιο πίσω χρονικά, συχνά στον Μεσαίωνα, διατηρώντας όμως την τεχνολογία του ατμού και των κουρδιστών μηχανισμών ως κεντρικούς πυλώνες του κόσμου τους. Μετά το 1990 το ατμοπάνκ άρχισε να απομακρύνεται από τις κυβερνοπάνκ ρίζες του· η αισθητική και τα μοτίβα του άρχισαν να χρησιμοποιούνται ακόμη και σε έργα φάνταζυ και να τοποθετούνται δίπλα-δίπλα με τα υπερφυσικά και μαγικά στοιχεία που αφθονούν στο είδος αυτό.
Μια άλλη παράλληλη εξέλιξη η οποία εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 είναι το μετακυβερνοπάνκ (postcyberpunk), ένα σύνολο έργων με εμφανή κυβερνοπάνκ χαρακτήρα αλλά με κεντρικούς ήρωες που επιχειρούν συνειδητά να βελτιώσουν το τρέχον κοινωνικοπολιτικό καθεστώς, ή έστω να το διατηρήσουν και να αποτρέψουν περαιτέρω παρακμή του (π. χ. τα μυθιστορήματα του Νιλ Στίβενσον). Οι πρωταγωνιστές συνήθως είναι πιο ενεργά και σεβαστά μέλη της κοινωνίας σε σχέση με τους περιθωριακούς παρανόμους του Γκίμπσον, ενώ οι νέες τεχνολογίες του εικοστού πρώτου αιώνα παρουσιάζονται λιγότερο αλλοτριωτικές και υπό ένα θετικότερο πρίσμα. Ταυτόχρονα το κυβερνοπάνκ αναμείχθηκε με πιο παραδοσιακές μορφές του φανταστικού σε διάφορα αφηγηματικά μέσα (μυθιστορήματα, διηγήματα, κινηματογραφικές ταινίες,βιντεοπαιχνίδια, παιχνίδια ρόλων, μουσικούς δίσκους κλπ) και έπαψε να είναι ένα πρωτοποριακό καλλιτεχνικό γκέτο. Στην αυγή του νέου αιώνα αποτελούσε μία προεξάρχουσα μορφή επιστημονικής φαντασίας, όχι τόσο διακριτή πλέον αλλά επηρεαστική όσο λίγες.
Υποκατηγορίες
1. Σκληρή επιστημονική φαντασία
2. Ήπια επιστημονική φαντασία
3. Νέο Κύμα (επιστημονική φαντασία)
4. Διαστημική όπερα
5. Μεταποκαλυπτική μυθοπλασία
6. Εναλλακτική ιστορία
7. Κυβερνοπάνκ / Ατμοπάνκ
Το κυβερνοπάνκ (cyberpunk) είναι ένα λογοτεχνικό ρεύμα επιστημονικής φαντασίας το οποίο εμφανίστηκε στα γραπτά ενός κύκλου Αμερικανών συγγραφέων κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και επικράτησε στο χώρο ως τα μέσα της δεκαετίας του 1980. Χαρακτηρίζεται από αναφορές στον υπόκοσμο της υψηλής τεχνολογίας του άμεσου μέλλοντος, επικεντρωμένης σε προϊόντα πληροφορικής, τηλεπικοινωνιών και γενετικής, σε ένα συνήθως δυστοπικό, μεταβιομηχανικό κοινωνικό σκηνικό.
Ιστορικό
Πρόγονοι του κυβερνοπάνκ μπορούν να ανιχνευθούν στα σκοτεινά γραπτά του Φίλιπ Ντικ, όπου η πραγματικότητα είναι ρευστή, οι μηχανές νοήμονες και το κοινωνικό καθεστώς απολυταρχικό, και σχεδόν σε κάθεδυστοπία που γράφτηκε κατά τον 20ο αιώνα. Ο Ουίλιαμ Μπάροουζ, ο Χάρλαν Έλισον και ο Άλφρεντ Μπέστερ συνήθως θεωρούνται προγενέστεροι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας με θεματολογία που ταιριάζει στις νόρμες του κυβερνοπάνκ, ενώ όλο το Νέο Κύμα της δεκαετίας του '60 και του '70 παρουσίασε χαρακτηριστικά που κατόπιν θεωρήθηκαν θεμελιώδη στοιχεία του είδους: πεσιμισμός, κριτική στάση απέναντι στηντεχνολογία, θεματική στροφή στη Γη του κοντινού μέλλοντος.
Έτσι το κυβερνοπάνκ δεν προέκυψε από παρθενογένεση αλλά από μία εμφανή προϋπάρχουσα τάση στην κοινότητα της επιστημονικής φαντασίας. Μετά τα μέσα της δεκαετίας του '70 η τάση αυτή ενσωμάτωσε δύο νέα χαρακτηριστικά: τη διάδοση των, καινοτόμων τότε, μικροϋπολογιστών στην αμερικανική κοινωνία, συνοδευόμενη από υποκουλτούρες όπως αυτή των χάκερ ή των φρίκερ, καθώς και το αντικαθεστωτικό ξέσπασμα του πανκ κινήματος. Στον Καναδά και στις ΗΠΑ μία ομάδα ανήσυχων, μποέμ διανοούμενων συγγραφέων όπως ο Ουίλιαμ Γκίμπσον, ο Τομ Μάντοξ, ο Τζον Σίρλεϊ και ο Μπρους Στέρλινγκ, μεγαλωμένοι με τα γραπτά τωνμπίτνικ και τα προστάγματα της αντικουλτούρας και του αντεργκράουντ της δεκαετίας του '60, ανέμειξαν αυτές τις τάσεις σε ένα καινούργιο μείγμα και τις συνδύασαν με αφηγηματικές μεθόδους καταγόμενες από τηνουάρ και τη μεταμοντέρνα λογοτεχνία.
Ως το 1980 το κυβερνοπάνκ είχε με αυτόν τον τρόπο γεννηθεί, αποτελώντας τη νέα, ριζοσπαστική τάση της επιστημονικής φαντασίας και μετεξέλιξη του Νέου Κύματος. Εκείνη τη χρονιά γράφτηκε το διήγημαΚυβερνοπάνκ του Μπρους Μπέθκε και τρία έτη μετά ο τίτλος του υιοθετήθηκε ως δηλωτικό όλου του νέου ρεύματος από τον Gardner Dozois, αρχισυντάκτη του αμερικανικού περιοδικού Ιsaac Asimov's Science Fiction Magazine. Επιπλέον, ήδη από το 1982, η κινηματογραφική ταινία Μπλέιντ Ράνερ του Ρίντλεϊ Σκοτ, βασισμένη σε μυθιστόρημα του Φίλιπ Ντικ, κατόρθωσε να οπτικοποιήσει τα θεμελιώδη κυβερνοπάνκ στοιχεία και προβληματισμούς και να αποτυπώσει ένα νέο όραμα για το μέλλον. Το 1984 εκδόθηκε ο Νευρομάντης του Γκίμπσον, το καθοριστικότερο κυβερνοπάνκ μυθιστόρημα, το οποίο κέρδισε τα τρία σπουδαιότερα βραβεία επιστημονικής φαντασίας και έφερε το νέο ρεύμα για τα καλά στο προσκήνιο. Το 1988 εμφανίστηκε το άνιμε Ακίρα εξ Ιαπωνίας, με καθαρά κυβερνοπάνκ προσανατολισμό, ενώ ήδη η σύντομη τηλεοπτική σειράMax Headroom από τη Μεγάλη Βρετανία είχε διαδώσει ακόμα περισσότερο το είδος.
Κατά τη δεκαετία του '90 το κυβερνοπάνκ έσπασε οριστικώς τα λογοτεχνικά σύνορα αλλά, παράλληλα, έχασε γρήγορα την αίγλη του. Οι τεχνολογίες των ηλεκτρονικών υπολογιστών, των τηλεπικοινωνιών και της γενετικής, από κοινού με την παγκοσμιοποίηση και τη μόλυνση του περιβάλλοντος, προχωρούσαν πλέον τόσο γοργά και αναμειγνύονταν με την καθημερινή ζωή σε διεθνές επίπεδο τόσο πολύ που το τυπικό αφηγηματικό σκηνικό του κυβερνοπάνκ, κάποτε κλεφτή ματιά στο κοντινό μέλλον, έμοιαζε συνηθισμένο και απομυθοποιημένο. Ωστόσο το κυβερνοπάνκ δεν εξαφανίστηκε, απλώς έχασε τον αυτοτελή χαρακτήρα του επηρεάζοντας όμως βαθύτατα σχεδόν κάθε έκφανση του φανταστικού.
Χαρακτηριστικά
Τα μυθιστορήματα και διηγήματα που χαρακτηρίζονται κυβερνοπάνκ συνήθως εκτυλίσσονται στη Γη του κοντινού μέλλοντος, σε έναν μεταβιομηχανικό υπερκαπιταλιστικό κόσμο όπου τα ταξικά χάσματα, ηπαγκοσμιοποίηση και η μόλυνση του περιβάλλοντος έχουν φτάσει στον μέγιστο βαθμό. Η ιστορία δανείζεται στοιχεία από τη νουάρ αστυνομική λογοτεχνία και τον μεταμοντερνισμό, επικεντρωμένη σε πρωταγωνιστές από το κοινωνικό περιθώριο, τον υπόκοσμο ή τις τεχνολογικές υποκουλτούρες (π.χ. χάκερ ή μισθοφόροι). Για τους αντιήρωες αυτούς η υψηλή τεχνολογία αποτελεί καθημερινότητα, το περιβάλλον στο οποίο κινούνται, και όχι ερευνητική δραστηριότητα.
Συνηθισμένα μοτίβα του κυβερνοπάνκ, και βασικά δομικά συστατικά της ταυτότητας του, είναι οι περιθωριοποιημένοι άνθρωποι σε πολιτιστικά συστήματα αυξημένης τεχνολογικής ανάπτυξης, όπου κάποια εξουσία (μία τυραννική κυβέρνηση, μία ομάδα από ισχυρές πολυεθνικές επιχειρήσεις ή μία φονταμενταλιστική θρησκεία) καταπιέζει τους πολίτες. Αυτή η εξουσία διατηρεί τη θέση της με τη βοήθεια της τεχνολογίας, συνήθως της τεχνολογίας πληροφοριών (υπολογιστές, ΜΜΕ) ή της προηγμένης γενετικής μηχανικής. Οι περισσότεροι δέχονται ευχαρίστως επεμβάσεις στο σώμα τους όπως προσθετικά άκρα, κλωνοποιημένα όργανα, εμφυτευμένα ηλεκτρονικά κυκλώματα, αισθητική χειρουργική ή γενετικές μεταλλάξεις. Ακόμα σημαντικότερη είναι η επέμβαση στο μυαλό: άμεση διασύνδεση του εγκεφάλου με υπολογιστές σε πλασματικά ψηφιακά περιβάλλοντα που αντικαθιστούν τις φυσιολογικές αισθήσεις, τεχνητή νοημοσύνη, χειραγώγηση του νευρικού συστήματος, συνθετικά ψυχοτρόπα ναρκωτικά και, όχι σπάνια, ένα παγκόσμιο δίκτυο πληροφοριών εικονικής πραγματικότητας όπου τα δεδομένα είναι άμεσα προσπελάσιμα σε οπτικοποιημένη μεταφορική μορφή (κυβερνοχώρος). Αυτή είναι η "κυβερνητική" όψη του κυβερνοπάνκ.
Η πανκ πλευρά του παρουσιάζεται μέσω των αντιηρώων πρωταγωνιστών του, συνήθως αμοραλιστών εγκληματιών ή περιθωριοποιημένων εξόριστων που δρουν στα υπόγεια της κοινωνίας και χρησιμοποιούν τα τεχνολογικά μέσα του επικρατούντος κοινωνικοπολιτικού συστήματος για να πετύχουν τους δικούς τους στόχους ή, τελικά, για να το ανατρέψουν. Με το κυβερνοπάνκ η επιρροή του μεταμοντερνισμού στην ΕΦ γίνεται πλέον καθοριστική: στα σκηνικά των κόσμων του η προσομοίωση έχει αντικαταστήσει το πραγματικό, η πληροφορία έχει αντικαταστήσει τα βιομηχανικά αγαθά, το αυτοαναπαραγόμενο χάος θριαμβεύει και οποιαδήποτε συνήθης έννοια τάξης ή παραδοσιακής, υποτίθεται σταθερής, αξίας συνθλίβεται. Η απουσία πραγματικού συναισθήματος και η πληροφοριακή υπερφόρτιση συμπληρώνουν την εικόνα.
Το κυβερνοπάνκ ξεχωρίζει από άλλες παρόμοιες προσπάθειες χάρη σε μία συγκεκριμένη τεχνοτροπία και κάποια επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Η πλοκή, συνήθως μηδενιστική και διφορούμενη, απηχεί την αισθητική και τη θεματολογία του νουάρ και της αστυνομικής λογοτεχνίας. Το σκηνικό είναι αστικό, μεταβιομηχανικό και δυστοπικό, ενώ ο τόνος ζοφερός και απαισιόδοξος. Η μόλυνση του περιβάλλοντος έχει προχωρήσει πολύ, οι ανθρωπιστικές αξίες έχουν εκλείψει, η οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική παγκοσμιοποίηση έχουν καταστήσει το έθνος και τα εθνικά σύνορα απαρχαιωμένες έννοιες. Επικρατεί ένα πνεύμα απεγνωσμένου διεθνισμούκαι οι πολυεθνικές εταιρείες κινούν τα νήματα. Η Ιαπωνία έχει αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως μητρόπολη των εξελίξεων, η ιαπωνική Μαφία (Γιακούζα) δρα ποικιλοτρόπως σε πλανητική κλίμακα, ο υπερπληθυσμός, η διαφθορά, η βιομηχανική κατασκοπεία και η εκμετάλλευση του Γ’ Κόσμου είναι δεδομένες καταστάσεις. Η υπέρτατη πολιτική ισχύς έγκειται στον έλεγχο της διεθνούς ροής πληροφοριών.
Οι χάκερ είναι οι πιο περιζήτητοι εγκληματίες και οι υπολογιστές το απόλυτο τεχνολογικό φετίχ. Στον πυρήνα ενός τέτοιου κοινωνικού οικοδομήματος κρύβεται μία δυϊστική αντίληψη που διακρίνει απολύτως το σώμα από τον νου, τη δράση από την κίνηση, αλλά από την άλλη θολώνει ως τον έσχατο βαθμό τα όρια μεταξύ ηθικού και ανήθικου, φυσικού και συνθετικού, πραγματικού και εικονικού. Κάθε ερμηνεία για τον κόσμο καταλήγει να φαίνεται αδύνατη και μια αίσθηση ματαιότητας θριαμβεύει. Σύμφωνα με τον Φρέντρικ Τζέιμσον το κυβερνοπάνκ είναι η ανώτερη λογοτεχνική έκφραση "αν όχι του μεταμοντέρνου, τότε του ίδιου του τελευταίου σταδίου του καπιταλισμού".
Επίδραση
Λογοτεχνία
Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 από την ευρύτερη επικράτεια του κυβερνοπάνκ ξεπήδησε το στιμ πανκ (steampunk, που θα μπορούσε να μεταφραστεί ως ατμοπάνκ), ένα λογοτεχνικό ρεύμα το οποίο έχει λιγότερο εμφανή δυστοπικό χαρακτήρα και όπου το σκηνικό της ιστορίας τοποθετείται όχι στο κοντινό μέλλον αλλά σε έναν εναλλακτικό δέκατο ένατο αιώνα· μετά τη βιομηχανική επανάσταση αλλά πριν την εξάπλωση τηςηλεκτροδότησης. Η τεχνολογία στους στιμ πανκ κόσμους είναι συνήθως πιο προηγμένη σε σχέση με την πραγματική τεχνολογία της εποχής αλλά, ελλείψει ηλεκτρονικών, βασίζεται στη δύναμη του ατμού και των κουρδιστών μηχανισμών, όπως πράγματι γινόταν τότε. Κατά τα άλλα, η κοινωνία, η αισθητική και η ατμόσφαιρα συνήθως αντανακλούν επακριβώς τις συμβάσεις του βικτωριανού κόσμου. Το στιμ πανκ εμφανίστηκε όταν κάποιοι συγγραφείς άρχισαν συνειδητά να μιμούνται τα πρώιμα έργα επιστημονικής φαντασίας που γράφτηκαν πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κυρίως τα έργα του Ιούλιου Βερν και του Χέρμπερτ Τζορτζ Γουέλς, εμβολιάζοντας τα όμως με δόσεις του πολύ επίκαιρου κυβερνοπάνκ. Ορισμένοι μάλιστα πειραματίστηκαν τοποθετώντας το σκηνικό των ιστοριών τους ακόμη πιο πίσω χρονικά, συχνά στον Μεσαίωνα, διατηρώντας όμως την τεχνολογία του ατμού και των κουρδιστών μηχανισμών ως κεντρικούς πυλώνες του κόσμου τους. Μετά το 1990 το στιμ πανκ άρχισε να απομακρύνεται από τις κυβερνοπάνκ ρίζες του· η αισθητική και τα μοτίβα του άρχισαν να χρησιμοποιούνται ακόμη και σε έργα φάνταζυ και να τοποθετούνται δίπλα-δίπλα με τα υπερφυσικά και μαγικά στοιχεία που αφθονούν στο είδος αυτό.
Μια άλλη παράλληλη εξέλιξη η οποία εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 είναι το μετακυβερνοπάνκ (postcyberpunk), ένα σύνολο έργων με εμφανή κυβερνοπάνκ χαρακτήρα αλλά με κεντρικούς ήρωες που επιχειρούν συνειδητά να βελτιώσουν το τρέχον κοινωνικοπολιτικό καθεστώς, ή έστω να το διατηρήσουν και να αποτρέψουν περαιτέρω παρακμή του (π. χ. τα μυθιστορήματα του Νιλ Στίβενσον). Οι πρωταγωνιστές συνήθως είναι πιο ενεργά και σεβαστά μέλη της κοινωνίας σε σχέση με τους περιθωριακούς παρανόμους του Γκίμπσον, ενώ οι νέες τεχνολογίες του εικοστού πρώτου αιώνα παρουσιάζονται λιγότερο αλλοτριωτικές και υπό ένα θετικότερο πρίσμα. Το μετακυβερνοπάνκ φάνηκε να επικρατεί κατά τη δεκαετία του '90 εκτοπίζοντας το παραδοσιακό κυβερνοπάνκ στο λογοτεχνικό χώρο, την ίδια στιγμή που το τελευταίο έχανε τον διακριτό,αβάν γκαρντ χαρακτήρα του και έκανε όλο και πιο αισθητή την επιρροή του στον κινηματογράφο, τα κόμικς και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.
Βλέπε επίσης:
Πηγές
§ Δημήτρης Αρβανίτης, Εισαγωγή στη συλλογή διηγημάτων "Τα θεμελιακά πράγματα", Εκδόσεις: Όμμα, http://www.altfactor.ath.cx/library/stuff/80s-pro.html
§ Οι Κυβερνοπάνκ Ανανεώνουν την Ε.Φ., Περιοδικό: Απαγορευμένος Πλανήτης, Τεύχος 3, Ιούνιος 1988, μετάφραση Μαρίνα Λώμη, http://www.altfactor.ath.cx/magazine/aplanet/iss3/cyberpunk.html
§ Συνέντευξη του Μπρους Στέρλινγκ, http://news.kathimerini.gr/4Dcgi/4Dcgi/_w_articles_civ_12_22/04/2007_223966
Η επιστημονική φαντασία στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η επιστημονική φαντασία δεν παρουσιάζει μεγάλη διάδοση, είτε από πλευράς αναγνωστικού κοινού είτε από πλευράς λογοτεχνικής παραγωγής. Σε επίπεδο περιοδικών εκδόσεων (ένας παραδοσιακός τρόπος διάδοσης του είδους στο εξωτερικό λόγω της εκτεταμένης χρήσης της φόρμας του διηγήματος, αλλά και φυτώριο νέων συγγραφέων), έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες, με μακροβιότερη αυτή τουΑπαγορευμένου Πλανήτη (εκδόσεις ARS LONGA), το οποίο όμως δεν δημοσίευε Έλληνες συγγραφείς. Αξιοσημείωτο είναι ακόμη το περιοδικό Φανταστικά Χρονικά που εκδίδεται από την Αθηναϊκή Λέσχη Επιστημονικής Φαντασίας.
Όσον αφορά τους συγγραφείς, από την προηγούμενη γενιά ξεχωρίζουν τα ονόματα των Διαμαντή Φλωράκη, Στυλιανού Μωυσείδη, Μάκη Πανώριου, Γιώργου Μπαλάνου, ενώ μετά το 2000 άρχισε να εμφανίζεται μια νέα γενιά συγγραφέων με εκδόσεις μυθιστορημάτων και συλλογών διηγημάτων, όπως ο Νίκος Βλαντής, ο Παναγιώτης Κούστας, ο Γιάννης Χατζηχρήστος, ο Αλέκος Παπαδόπουλος και ο Μιχάλης Μανωλιός.
Στην Ελλάδα έχει παρατηρηθεί μία απροθυμία των εκδοτικών οίκων να ονομάσουν «επιστημονική φαντασία» ελληνικά ή ξένα έργα που εκδίδουν και εμπίπτουν στο είδος, ίσως διότι επικρατεί η αντίληψη ότι το ελληνικό αναγνωστικό κοινό είναι προκατειλημμένο αρνητικά απέναντι στην επιστημονική φαντασία, θεωρώντας την παραλογοτεχνία ή λογοτεχνία φυγής. Παρ' όλα αυτά, εν έτει 2009, υπάρχουν τρεις εκδοτικοί οίκοι των οποίων η επιστημονική φαντασία αποτελεί βασικό ή και μοναδικό πεδίο της εκδοτικής τους δραστηριότητας. Οι εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ, οι εκδόσεις Locus-7, οι εκδόσεις ΑNUBIS και οι εκδόσεις ΤΡΙΤΩΝ.
Υποσημειώσεις και Πηγές
1. 1,0 1,1 Γιώργος Κατσαβός, 20 Κύρια Θέματα Επιστημονικής Φαντασίας και η Καταγωγή τους, http://www.altfactor.ath.cx/library/stuff/katsavos/20_themata.html
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Χριστόδουλος Λιθαρής, Η χρυσή εποχή της επιστημονικής φαντασίας, Περιοδικό: Απαγορευμένος Πλανήτης, Τεύχος 7, Νοέμβριος Δεκέμβριος 1997 http://www.altfactor.ath.cx/magazine/aplanet/g-age.html
3. ↑ Κωνσταντίνος Διακουμάκος, Ορισμοί για την επιστημονική φαντασία, http://www.altfactor.ath.cx/library/stuff/orismoi.html
4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Δημήτρης Αρβανίτης, Εισαγωγή στη συλλογή διηγημάτων Τα θεμελιακά πράγματα, Εκδόσεις: Όμμα, http://www.altfactor.ath.cx/library/stuff/80s-pro.html
5. ↑ Knight, Damon Francis (1967). In Search of Wonder: Essays on Modern Science Fiction. Advent Publishing, Inc.
6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Μάκης Πανώριος, Φανταστική Λογοτεχνία - Κλασικά κείμενα, http://www.altfactor.ath.cx/library/stuff/fantastiki_logotexnia.html
7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Δημήτρης Αρβανίτης, Η επιστημονική φαντασία για αρχάριους και προχωρημένους, Περιοδικό: Απαγορευμένος Πλανήτης, Τεύχος 1, 1987, http://www.altfactor.ath.cx/magazine/aplanet/iss1/sfintro.html>
8. ↑ Ελπίδα Χλιμιτζά, Πενήντα Χρόνια από τον Θάνατο του George Orwell (1903 - 1950), Εφημερίδα: Ημερησία, Ένθετο: 6 η Ημέρα, 19 - 20 Φεβρουαρίου 2000, http://www.altfactor.ath.cx/library/stuff/orwell_50th_an.html
9. ↑ Δημήτρης Αρβανίτης, Dune, Περιοδικό: Επόμενη Μέρα Τεύχος 1, Μάϊος 1985, http://www.altfactor.ath.cx/magazine/epomeni/iss1/dune.html
10. ↑ Οι Κυβερνοπάνκ Ανανεώνουν την Ε.Φ., Περιοδικό: Απαγορευμένος Πλανήτης, Τεύχος 3, Ιούνιος 1988, μετάφραση Μαρίνα Λώμη, http://www.altfactor.ath.cx/magazine/aplanet/iss3/cyberpunk.html
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)