Ιστορίες Φαντασίας, Μυστηρίου, Αστυνομικές και Φαντασίας, σχετικά Κείμενα, Κατάλογοι Βιβλίων, Βίντεο, Φιλμς και Κινούμενα σχέδiα.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
- ΒΙΒΛΙΟ 1ο ‘‘Το έγκλημα δεν είναι ρουτίνα’’ (11 ιστ... (13)
- ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (3)
- ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ (11)
- ΚΕΙΜΕΝΑ (28)
- ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ (2)
- ΣENAΡΙΑ (18)
- ANIMATION ADVENTURE (5)
- ANIMATION FUNNY (25)
- ANIMATION HORROR (27)
- ANIMATION MUSIC CLIP (25)
- ANIMATION NOIR (57)
- ANIMATION SCIENCE FICTION (37)
- ANIMATION TALE (81)
- DOCUMENTARY on FILM NOIR (2)
- E-BOOKS βιογραφια (2)
- E-BOOKS δοκίμια (20)
- E-BOOKS θεατρικό (2)
- E-BOOKS Λεξικό (11)
- E-BOOKS νεανικα (1)
- E-BOOKS ποίηση (1)
- E-BOOKS τρομου (5)
- E-BOOKS noir (34)
- E-BOOKS other (25)
- E-BOOKS sci-fi (8)
- FILM NOIR (6)
- FILM THRILLER (4)
- GREEK MOVIES NOIR (2)
- PHOTOS (1)
- POWER POINT (1)
- VIDEO ART (21)
- VIDEO CLIP (25)
- VIDEO FANTASY (23)
- VIDEO NOIR (43)
- VIDEO OTHER (11)
- VIDEO THRILLER (17)
- WEBSITE (1)
Τετάρτη 13 Ιανουαρίου 2010
Hardcover & Paperback
A love affair in a paper world Created by Uri Alonim & Moshe Servatka.
Ετικέτες
ANIMATION NOIR
ΑΛΦΡΕΝΤ ΧΙΤΣΚΟΚ, δεν θα ξαναγεννηθεί ποτέ!...
LIFO http://www.lifo.gr/blogs/greendim/9022
Μέσα από αυτόν εδώ τον ιστοχώρο έχω κάνει πολλά αφιερώματα σε κάποια πρόσωπα που "σημάδεψαν" τον χαρακτήρα μου και την συμπεριφορά μου. Θα ήταν λοιπόν παράλειψη να μην αναφερθώ στον μοναδικό Χίτσκοκ μετρ των ταινιών θρίλλερ, που τον αντέγραψαν σχεδόν όλοι οι σκηνοθέτες!
Ο Άλφρεντ Χίτσκοκ (Alfred Hitchcock) ήταν Άγγλος. Γεννήθηκε στις 13 Αυγούστου 1899 στο Ιστ Εντ του Λονδίνου και πέθανε στις 29 Απριλίου 1980 στο Λος Άντζελες.
Ο διασημότερος σκηνοθέτης που έβγαλε ο κλασικός κινηματογράφος και για πολλούς ο καλύτερος απ'όλους. Ο πλέον σχολιασμένος, μαζί με τους Αιζενστάιν και Τσάπλιν, από κριτικούς και θεωρητικούς.
Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους λίγους σκηνοθέτες που καταφέρνουν να συνδυάζουν την ποιότητα με την εμπορικότητα. Τον κινηματογράφο της υψηλής τέχνης με τον λαικό κινηματογράφο της διασκέδασης.
Αυτήν είναι η αιτία της τεράστιας δημοτικότητάς του. Γι'αυτό λατρεύεται εξίσου από κριτικούς και από απλούς θεατές. Υπήρξε μεγαλοφυής αφηγητής και βιρτουόζος της σκηνοθεσίας, με κύρια υφολογικά χαρακτηριστικά την αξεπέραστη αίσθηση του σασπένς , την αίσθηση ενός φλεγματικού (μερικές φορές και μακάβριου) χιούμορ, τον ρομαντισμό και την αγάπη του για τις ξανθές ρομαντικές ηρωίδες με επιφανειακά σεμνότυφο ύφος και με πολύ ερωτισμό στο βάθος.
Ο διασημότερος σκηνοθέτης που έβγαλε ο κλασικός κινηματογράφος και για πολλούς ο καλύτερος απ'όλους. Ο πλέον σχολιασμένος, μαζί με τους Αιζενστάιν και Τσάπλιν, από κριτικούς και θεωρητικούς.
Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους λίγους σκηνοθέτες που καταφέρνουν να συνδυάζουν την ποιότητα με την εμπορικότητα. Τον κινηματογράφο της υψηλής τέχνης με τον λαικό κινηματογράφο της διασκέδασης.
Αυτήν είναι η αιτία της τεράστιας δημοτικότητάς του. Γι'αυτό λατρεύεται εξίσου από κριτικούς και από απλούς θεατές. Υπήρξε μεγαλοφυής αφηγητής και βιρτουόζος της σκηνοθεσίας, με κύρια υφολογικά χαρακτηριστικά την αξεπέραστη αίσθηση του σασπένς , την αίσθηση ενός φλεγματικού (μερικές φορές και μακάβριου) χιούμορ, τον ρομαντισμό και την αγάπη του για τις ξανθές ρομαντικές ηρωίδες με επιφανειακά σεμνότυφο ύφος και με πολύ ερωτισμό στο βάθος.
Γιος συντηρητικής και θρησκευόμενης οικογένειας , σπούδασε σε κολλέγιο Ιησουιτών, μια επιλογή που θα επηρεάσει τον μετέπειτα σκηνοθέτη στον υπόγειο θρησκευτικό προβληματισμό των περισσότερων ταινιών του. Από τη βιογραφία του, ένα ακόμα σημείο που πραγματικά δείχνει να έχει ξεχωριστή σημασία και να φωτίζει ως ένα σημείο τόσο τη θεματική του, όσο και την τεχνική του, είναι μια μικρή ιστορία που του άρεσε να αφηγείται ο ίδιος: όταν ήταν μικρός (τεσσάρων ή πέντε ετών), ο πατέρας του για λόγους σωφρονισμού, του έδωσε μια επιστολή και τον έκλεισε σε ένα αστυνομικό τμήμα. Ο αρχιφύλακας τη διάβασε κι ύστερα τον έκλεισε για λίγη ώρα σ'ένα κελί λέγοντάς του: "Nα τι κάνουμε στα κακά παιδιά".
Το μοτίβο του αθώου που κατηγορείται άδικα και στη συνέχεια προσπαθεί απεγνωσμένα να ξεφύγει από τον κλοιό των φαινομενικών γεγονότων για να αποδείξει την αθωότητά του, κυρίαρχο μοτίβο του έργου του, φαίνεται να είναι η εφιαλτική προέκταση εκείνης της μέρας στο αστυνομικό τμήμα.
Ο Χίτσκοκ ως αντιστάθισμα της παιδικής επιφυλακτικότητας και δειλίας, ανέπτυξε μια μεθοδικότητα στις ταινίες του, που εκδηλώθηκε με την δημιουργία ενός γερά δομημένουντεκουπάζ και έναν αυστηρό έλεγχο επάνω σε κάθε στοιχείο της ταινίας. Ο Χίτσκοκ αντιπαθούσε και έτρεμε στην ιδέα του Χάους και επιζητούσε την Τάξη. Η ένταση ανάμεσα στην Τάξη και το Χάος είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των ταινιών του.
Εκφράζει τον βαθιά ριζωμένο φόβο του για το χάος που εξαπλώνεται, με ποικίλους τρόπους. Καθιστά τους χαρακτήρες του αδύναμους, αντικαθιστώντας την πραγματικότητα με την αυταπάτη και το αντίθετο. Αυτό συχνά το κάνει με σκηνικά που θυμίζουν θεατρικές σκηνές. Τοποθετεί τους χαρακτήρες του σε κλειστούς χώρους που προκαλούν περισσότερο ασφυξία και παράλυση παρά ασφάλεια και σιγουριά.
Χαρακτηρίστηκε "μετρ του σασπένς". Η περιβόητη χιτσκοκική σασπένς δεν είναι παρά η αναστολή, η εκκρεμότητα ενός πόθου, που περιμένει να εκπληρωθεί να ικανοποιηθεί.
Ας σταθούμε για λίγο εδώ. "Σασπένς" (αναμονή, εκκρεμότητα) ονομάζουμε γενικά την αφηγηματική τεχνική με την οποία ο σκηνοθέτης προσπαθεί να παρατείνει την αγωνία του θεατή και να του τονώσει έτσι το ενδιαφέρον για το υπόλοιπο της ταινίας. Το σασπένς δεν έχει σχέση με το σενάριο στο στάδιο της γραφής του, όπως πιστεύουν κάποιοι.
Το σασπένς πετυχαίνεται μόνο με σκηνοθετικά μέσα, χωρίς όμως να ανήκει στα αμιγώς σκηνοθετικά "εργαλεία". Στην ουσία είναι μια εντελώς ιδιαίτερη αίσθηση του ρυθμού και των ψυχολογικών συνεπειών που αυτός έχει στους θεατές, πράγμα που σημαίνει ότι δεν διδάσκεται πουθενά. Είτε το έχεις μέσα σου, είτε δεν το έχεις.
Είναι κατ'αρχάς μια επιμήκυνση των αφηγηματικών χρόνων, προκειμένου να μην φανερωθεί (ή εκπληρωθεί) αμέσως κάποιο σημαντικό στοιχείο της ιστορίας, αλλά λίγο αργότερα, όταν ο σκηνοθέτης θεωρήσει κατάλληλη την στιγμή για να το κάνει. Αυτό γίνεται για να αυξηθεί η αγωνία της αναμονής στον θεατή, ενώ ως πιο κατάλληλος χρόνος για να φανερώσει (ή εκπληρώσει) ο σκηνοθέτης αυτό που κρατά κρυμμένο (ή ανεκπλήρωτο), είναι εκείνη η στιγμή όπου η αγωνία του θεατή έχει φθάσει στο ζενίθ.
Αν όμως ο σκηνοθέτης παρατείνει την αποκάλυψη, (ή καθυστερήσει την εκπλήρωση) λίγο περισσότερο απ'αυτό το σημείο της κορύφωσης της αγωνίας, ο θεατής θ'αρχίσει να αισθάνεται βαριεστημάρα και ν'αντιδρά αρνητικά.
Αν η αποκάλυψη γίνει πριν απ'αυτό το κορυφαίο σημείο της αγωνίας, θά'χουμε βεβαίως σασπένς, αλλά όχι το καλύτερο δυνατό, σαν αυτό δηλαδή που δημιουργούσε ο Χίτσκοκ.
Από την άλλη το σασπένς είναι μια σμίκρυνση των αφηγηματικών χρόνων, τη στιγμή ακριβώς που ο θεατής θα περίμενε μια επιμήκυνση, όπως επίσης και το να δίνονται διαστάσεις σημαίνοντος γεγονότος σε μια εντελώς ασήμαντη λεπτομέρεια (ώστε το όντως σημαντικό γεγονός να λειτουργήσει σαν λεπτομέρεια, που έρχεται και παρέρχεται αστραπιαία προκαλώντας σοκ).
Τα βασικά θέματά των ταινιών του περιλαμβάνουν: α) τα ασαφή όρια ανάμεσα στην ενοχή και την αθωότητα, β) τη μεταφορά της ενοχής από ένα άτομο σε ένα άλλο, γ) την εξομοίωση της γνώσης και του κινδύνου.
Οι ταινίες του βρίθουν επίσης από ψυχαναλυτικές αναφορές (οιδιπόδεια συμπλέγματα ευνουχισμού, αισθήματα ενοχής, φόβο για την αδηφάγο μητέρα που καταβροχθίζει, μεταβίβαση προσωπικότητας, σχιζοφρένεια, σεξουαλικές διαστροφές, κ.ο.κ), ενώ επίμονα είναι τα σχόλιά του για την σχέση του "είναι" και του "φαίνεσθαι" των πραγμάτων και την σχέση θεάματος και πραγματικότητας.
Το μοτίβο του αθώου που κατηγορείται άδικα και στη συνέχεια προσπαθεί απεγνωσμένα να ξεφύγει από τον κλοιό των φαινομενικών γεγονότων για να αποδείξει την αθωότητά του, κυρίαρχο μοτίβο του έργου του, φαίνεται να είναι η εφιαλτική προέκταση εκείνης της μέρας στο αστυνομικό τμήμα.
Ο Χίτσκοκ ως αντιστάθισμα της παιδικής επιφυλακτικότητας και δειλίας, ανέπτυξε μια μεθοδικότητα στις ταινίες του, που εκδηλώθηκε με την δημιουργία ενός γερά δομημένουντεκουπάζ και έναν αυστηρό έλεγχο επάνω σε κάθε στοιχείο της ταινίας. Ο Χίτσκοκ αντιπαθούσε και έτρεμε στην ιδέα του Χάους και επιζητούσε την Τάξη. Η ένταση ανάμεσα στην Τάξη και το Χάος είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των ταινιών του.
Εκφράζει τον βαθιά ριζωμένο φόβο του για το χάος που εξαπλώνεται, με ποικίλους τρόπους. Καθιστά τους χαρακτήρες του αδύναμους, αντικαθιστώντας την πραγματικότητα με την αυταπάτη και το αντίθετο. Αυτό συχνά το κάνει με σκηνικά που θυμίζουν θεατρικές σκηνές. Τοποθετεί τους χαρακτήρες του σε κλειστούς χώρους που προκαλούν περισσότερο ασφυξία και παράλυση παρά ασφάλεια και σιγουριά.
Χαρακτηρίστηκε "μετρ του σασπένς". Η περιβόητη χιτσκοκική σασπένς δεν είναι παρά η αναστολή, η εκκρεμότητα ενός πόθου, που περιμένει να εκπληρωθεί να ικανοποιηθεί.
Ας σταθούμε για λίγο εδώ. "Σασπένς" (αναμονή, εκκρεμότητα) ονομάζουμε γενικά την αφηγηματική τεχνική με την οποία ο σκηνοθέτης προσπαθεί να παρατείνει την αγωνία του θεατή και να του τονώσει έτσι το ενδιαφέρον για το υπόλοιπο της ταινίας. Το σασπένς δεν έχει σχέση με το σενάριο στο στάδιο της γραφής του, όπως πιστεύουν κάποιοι.
Το σασπένς πετυχαίνεται μόνο με σκηνοθετικά μέσα, χωρίς όμως να ανήκει στα αμιγώς σκηνοθετικά "εργαλεία". Στην ουσία είναι μια εντελώς ιδιαίτερη αίσθηση του ρυθμού και των ψυχολογικών συνεπειών που αυτός έχει στους θεατές, πράγμα που σημαίνει ότι δεν διδάσκεται πουθενά. Είτε το έχεις μέσα σου, είτε δεν το έχεις.
Είναι κατ'αρχάς μια επιμήκυνση των αφηγηματικών χρόνων, προκειμένου να μην φανερωθεί (ή εκπληρωθεί) αμέσως κάποιο σημαντικό στοιχείο της ιστορίας, αλλά λίγο αργότερα, όταν ο σκηνοθέτης θεωρήσει κατάλληλη την στιγμή για να το κάνει. Αυτό γίνεται για να αυξηθεί η αγωνία της αναμονής στον θεατή, ενώ ως πιο κατάλληλος χρόνος για να φανερώσει (ή εκπληρώσει) ο σκηνοθέτης αυτό που κρατά κρυμμένο (ή ανεκπλήρωτο), είναι εκείνη η στιγμή όπου η αγωνία του θεατή έχει φθάσει στο ζενίθ.
Αν όμως ο σκηνοθέτης παρατείνει την αποκάλυψη, (ή καθυστερήσει την εκπλήρωση) λίγο περισσότερο απ'αυτό το σημείο της κορύφωσης της αγωνίας, ο θεατής θ'αρχίσει να αισθάνεται βαριεστημάρα και ν'αντιδρά αρνητικά.
Αν η αποκάλυψη γίνει πριν απ'αυτό το κορυφαίο σημείο της αγωνίας, θά'χουμε βεβαίως σασπένς, αλλά όχι το καλύτερο δυνατό, σαν αυτό δηλαδή που δημιουργούσε ο Χίτσκοκ.
Από την άλλη το σασπένς είναι μια σμίκρυνση των αφηγηματικών χρόνων, τη στιγμή ακριβώς που ο θεατής θα περίμενε μια επιμήκυνση, όπως επίσης και το να δίνονται διαστάσεις σημαίνοντος γεγονότος σε μια εντελώς ασήμαντη λεπτομέρεια (ώστε το όντως σημαντικό γεγονός να λειτουργήσει σαν λεπτομέρεια, που έρχεται και παρέρχεται αστραπιαία προκαλώντας σοκ).
Τα βασικά θέματά των ταινιών του περιλαμβάνουν: α) τα ασαφή όρια ανάμεσα στην ενοχή και την αθωότητα, β) τη μεταφορά της ενοχής από ένα άτομο σε ένα άλλο, γ) την εξομοίωση της γνώσης και του κινδύνου.
Οι ταινίες του βρίθουν επίσης από ψυχαναλυτικές αναφορές (οιδιπόδεια συμπλέγματα ευνουχισμού, αισθήματα ενοχής, φόβο για την αδηφάγο μητέρα που καταβροχθίζει, μεταβίβαση προσωπικότητας, σχιζοφρένεια, σεξουαλικές διαστροφές, κ.ο.κ), ενώ επίμονα είναι τα σχόλιά του για την σχέση του "είναι" και του "φαίνεσθαι" των πραγμάτων και την σχέση θεάματος και πραγματικότητας.
Μία από τις μεγαλύτερες αρετές των ταινιών του Χίτσκοκ είναι η κατασκευή σε αυτές πολλών επιπέδων ανάγνωσης (ή "άρθρωση μιας δεύτερης γλώσσας" κατά Μπάρτ). Υπάρχει ένα πρώτο επίπεδο (το πιο φανερό), αυτό της πλοκής με την ενδιαφέρουσα αφήγηση μιας ιστορίας που ευχαριστεί τον θεατή, αλλά υπάρχουν και άλλα επιπεδα βαθύτερα, στα οποία αρθρώνονται τα πιο ουσιαστικά μηνύματα του έργου. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μπάμπης Ακτσόγλου στο θαυμάσιο βιβλίο του "Άλφρεντ Χίτσκοκ" (εκδ. Αιγόκερως): "Πίσω από την ψυχαγωγική και σχετικά ανάλαφρη ίντριγκα των ταινιών του, υπάρχει ένα δομικό πλέγμα, μια σειρά από σχέσεις, διεργασίες και σημάνσεις, που διαπερνούν το χιτσκοκικό κείμενο και το κάνουν τόσο στα μάτια του θεατή, όσο και του αναλυτή, ένα από τα πιο ηδονικά και πλούσια σ'ερμηνείες κείμενα".
Ένα άλλο χαρακτηριστικό των ταινιών του, είναι η συχνή παρουσία του ίδιου σε αυτές (όχι σαν ηθοποιός αλλά σαν κομπάρσος που εμφανίζεται φευγαλέα σε κάποιο πλάνο και εξαφανίζεται σχεδόν αμέσως). Η παρουσία του Χίτσκοκ στις ταινίες ερμηνεύτηκε ως αποτέλεσμα όχι μόνο της επιθυμίας του να παρατηρεί και να ελέγχει, αλλά και της διαρκούς αναζήτησης για επαφή με τους χαρακτήρες του. Η παρουσία του στην οθόνη είναι μια φανερά παιχνιδιάρικη υπογραφή του, που μαρτυράει τον έλεγχο που ασκεί πάνω στην αφήγηση και στον κόσμο τον οποίο δημιουργεί.
Ο Χίτσκοκ έχει επαινεθεί για την ικανότητά του "να μπαίνει μέσα στο μυαλό" των χαρακτήρων του και συγχρόνως να τοποθετεί κι εμάς εκεί. Αυτό το κατορθώνει χρησιμοποιώντας με έξυπνο τρόπο διάφορες τεχνικές ταύτισης και υποκειμενικά πλάνα (τα πλάνα που μας δείχνουν αυτό που βλέπει ένας χαρακτήρας), αλλά και (κατά καιρούς) μέσα από επιδρομές, όπως θα μπορούσαμε να τις αποκαλέσουμε, της κάμερα. Όλα αυτά είναι μέρος της μεγάλης του επιθυμίας να μας φέρει όσο το δυνατόν πιο κοντά - κυριολεκτικά, ψυχολογικά, πνευματικά - στον κόσμο του δικού του μυαλού, καθώς τον βλέπουμε να υλοποιείται μέσα από τις ταινίες του.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό των ταινιών του, είναι η συχνή παρουσία του ίδιου σε αυτές (όχι σαν ηθοποιός αλλά σαν κομπάρσος που εμφανίζεται φευγαλέα σε κάποιο πλάνο και εξαφανίζεται σχεδόν αμέσως). Η παρουσία του Χίτσκοκ στις ταινίες ερμηνεύτηκε ως αποτέλεσμα όχι μόνο της επιθυμίας του να παρατηρεί και να ελέγχει, αλλά και της διαρκούς αναζήτησης για επαφή με τους χαρακτήρες του. Η παρουσία του στην οθόνη είναι μια φανερά παιχνιδιάρικη υπογραφή του, που μαρτυράει τον έλεγχο που ασκεί πάνω στην αφήγηση και στον κόσμο τον οποίο δημιουργεί.
Ο Χίτσκοκ έχει επαινεθεί για την ικανότητά του "να μπαίνει μέσα στο μυαλό" των χαρακτήρων του και συγχρόνως να τοποθετεί κι εμάς εκεί. Αυτό το κατορθώνει χρησιμοποιώντας με έξυπνο τρόπο διάφορες τεχνικές ταύτισης και υποκειμενικά πλάνα (τα πλάνα που μας δείχνουν αυτό που βλέπει ένας χαρακτήρας), αλλά και (κατά καιρούς) μέσα από επιδρομές, όπως θα μπορούσαμε να τις αποκαλέσουμε, της κάμερα. Όλα αυτά είναι μέρος της μεγάλης του επιθυμίας να μας φέρει όσο το δυνατόν πιο κοντά - κυριολεκτικά, ψυχολογικά, πνευματικά - στον κόσμο του δικού του μυαλού, καθώς τον βλέπουμε να υλοποιείται μέσα από τις ταινίες του.
Μία από τις πιο έξοχες πλευρές του Χίτσκοκ, είναι η ικανότητά του να κάνει φάρσες, η σκανταλιάρικη πλευρά του, που απολαμβάνει να απομυθοποιεί, να χλευάζει και να αποσυνθέτει τους τόσο δαιμόνιους μύθους του.
Αν και Άγγλος γύρισε τις καλύτερες ταινίες του στην Αμερική. Η αγγλική του περίοδος περιλαμβάνει την δεκαετία του '20 και '30, ενώ η αμερικάνικη ξεκινά από το 1940 όπου σκηνοθετεί την "Ρεβέκα", ένα κομψοτέχνημα ακαδημαϊκού ύφους. Από τα μέσα της δεκαετίας του '40 ("Υπόθεση Νοτόριους"), μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '60 ("Ψυχώ"), δημιούργησε μια σειρά από έξοχες ταινίες, θαυμαστής εκφραστικής τελειότητας, με κυρίαρχο θεματικό μοτίβο τη φαινομενική ενοχοποίηση αθώων ηρώων και την απελπισμένη εκ'μέρους τους αναζήτηση της αλήθειας. Η δεκαετία του '50 ήταν η πιο γόνιμη απ'όλες. Τότε γύρισε τα τέσσερα μεγάλα του αριστουργήματα: τον "Σιωπηλό μάρτυρα" (1954), τον "Δεσμώτη του Ιλίγγου" (1958), το "Στη σκιά των τεσσάρων γιγάντων" (1959) και την "Ψυχώ" λίγο αργότερα ( το 1960).
Αν και Άγγλος γύρισε τις καλύτερες ταινίες του στην Αμερική. Η αγγλική του περίοδος περιλαμβάνει την δεκαετία του '20 και '30, ενώ η αμερικάνικη ξεκινά από το 1940 όπου σκηνοθετεί την "Ρεβέκα", ένα κομψοτέχνημα ακαδημαϊκού ύφους. Από τα μέσα της δεκαετίας του '40 ("Υπόθεση Νοτόριους"), μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '60 ("Ψυχώ"), δημιούργησε μια σειρά από έξοχες ταινίες, θαυμαστής εκφραστικής τελειότητας, με κυρίαρχο θεματικό μοτίβο τη φαινομενική ενοχοποίηση αθώων ηρώων και την απελπισμένη εκ'μέρους τους αναζήτηση της αλήθειας. Η δεκαετία του '50 ήταν η πιο γόνιμη απ'όλες. Τότε γύρισε τα τέσσερα μεγάλα του αριστουργήματα: τον "Σιωπηλό μάρτυρα" (1954), τον "Δεσμώτη του Ιλίγγου" (1958), το "Στη σκιά των τεσσάρων γιγάντων" (1959) και την "Ψυχώ" λίγο αργότερα ( το 1960).
Οι σημαντικότερες ταινίες του Χίτσκοκ είναι: " Ο εκβιασμός" (1929) η πρώτη ομιλούσα ταινία του, μια ιδιότυπη εκδοχή του χριστιανικού μύθου του "αίροντα της αμαρτίας του άλλου", στην οποία ο Χίτσκοκ υποβάλλει την ιδέα ότι ο καθένας μας είναι εν δυνάμει φονιάς, "Ο άνθρωπος που ήξερε πολλά" (1934), την οποία ξαναγύρισε σε ριμέικ το 1956 και στην οποία συναντάμε για πρώτη φορά συγκεντρωμένα σχεδόν όλα τα μόνιμα θέματά του: η απαγορευμένη γνώση, η τιμωρία της περιέργειας,η περιπέτεια και δοκιμασία των ηρώων ως πορεία προς την εξιλέωση, ο υποβλητικός χώρος του θεάτρου, κλπ. "Τα 39 σκαλοπάτια" (1935) η καλύτερη ίσως ταινία της αγγλικής περιόδου του (πριν φύγει για την Αμερική και το Χόλιγουντ το 1940), "Η Ρεβέκα" (1940) η πρώτη αμερικάνικη ταινία του, με μια υποβλητική ατμόσφαιρα μυστηρίου στα όρια του φανταστικού, που τιμήθηκε με Όσκαρ καλύτερης ταινίας και στάθηκε μεγάλη εμπορική επιτυχία, "Το χέρι που σκοτώνει" (1943), ένα ψυχολογικό θρίλλερ πάνω στο οιδιπόδειο σύμπλεγμα και στις ενοχές που σημαδεύουν τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα μιας έφηβης, ταυτόχρονα μια θαυμάσια ρεαλιστική σκιαγράφηση της ατμόσφαιρας και του μικρόκοσμου μιας αμερικάνικης επαρχιακής κωμόπολης, "Η σωσίβια λέμβος" (1944) που αφηγείται τις περιπέτειες μιας ομάδας ναυαγών μέσα σε μια βάρκα και τις μεταξύ τους συγκρούσεις για το τι πρέπει να κάνουν με έναν Γερμανό αιχμάλωτο, ένα σκηνοθετικό επίτευγμα δεδομένου ότι η ταινία γυρίστηκε στο εσωτερικό ενός στούντιο, ενώ έχεις την αίσθηση ότι βρίσκεσαι στην μέση του ωκεανού, το "Νοτόριους" (1946)μια εκπληκτική ταινία κατασκοπίας με την οποία ξεκινά ουσιαστικά η πραγματικά μεγάλη περίοδος στο έργο του Χίτσκοκ, μια ταινία αποθέωση του ρομαντισμού, ισάξια της "Καζαμπλάνκα" στις ερωτικές της σκηνές (η σκηνή του φιλιού ανάμεσα στον Κάρι Γκράντ και στην Ίνγκριντ Μπέργκμαν αποτελεί πλέον κομμάτι ανθολογίας, όπως εξάλλου τοπλάνο - σεκάνς που αρχίζει με τη γενική εικόνα ενός πάρτι στο σπίτι του Κλόντ Ρέινς και τελειώνει με το γκρό - πλάνο του χεριού της Μπέργκμαν που κρατά ένα κλειδί, μικρό δείγμα της απαράμιλλης σκηνοθετικής δεξιοτεχνίας στην οποία θα μας συνηθίσει από δω και πέρα ο μέτρ), "Η θηλειά" (1948) η μοανδική ταινία στην ιστορία του κινηματογράφου που γυρίστηκε χωρίς καμία διακοπή στην λήψη της κάμερα (δημιουργώντας έτσι την ψευδαίσθηση ότι όλη η ταινία είναι ένα μόνο πλάνο - σεκάνς), εκτός από τις στιγμές εκείνες που τελείωνε το φίλμ (κάθε δέκα λεπτά δηλαδή), μια ταινία με νιτσεϊκούς απόηχους στην θεματολογία της, "Ο άγνωστος του Εξπρές" (1951)στην οποία εικονογραφείται με τον πιο γλαφυρό τρόπο μια έμμονη ιδέα στο έργο του Χίτσκοκ, δηλαδή το θέμα της μεταβίβασης της ενοχής.
Ακολουθούν τα μεγάλα αριστουργήματά του: "Ο Σιωπηλός μάρτυρας" (1954) αν και φαινομενικά θρίλλερ μυστηρίου είναι στην πραγματικότητα μια σπουδή στην ηδονοβλεψία καθώς και στους νόμους που διέπουν το κινηματογραφικό θέαμα, ένα ειρωνικό σχόλιο πάνω στη σχέση θεατή/θεάματος (ο φωτογράφος με το σπασμένο πόδι θα μπορούσαμε να πούμε πως συμβολίζει τον ακινητοποιημένο σε μια καρέκλα, θεατή του κινηματογράφου, που αντικρύζει σε μια οθόνη ιστορίες άλλων, είναι δηλαδή ο τέλειος "ηδονοβλεψίας" και το "βλέμμα" του είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής της ταινίας), ο"Δεσμώτης του Ιλίγγου" (1958) , μία από τις πλέον αγαπημένες μου ταινίες, το πιο παράξενο, υποβλητικό και πυκνό έργο του Χίτσκοκ, στο οποίο προσεγγίζει τα λεπτά όρια ανάμεσα στο φαίνεσθαι και στο είναι και μας παρασύρει σε μια υπέροχη ιστορία νοσηρού, αλλά τρελού έρωτα, γεμάτη από φαντάσματα, ψεύτικους νεκρούς, γυναίκες - ομοιώματα κι ερωτευμένους άντρες, οι οποίοι αν και ασκούν το επάγγελμα του ντεντέκτιβ, αδυνατούν να ερμηνεύσουν τα σημάδια της πραγματικότητας, "Στην σκιά των τεσσάρων γιγάντων" (1959) μία έξοχη, παιχνιδιάρικη, κατασκοπική περιπέτεια, με θαυμάσιους αφηγηματικούς χειρισμούς, το "Ψυχώ" (1960), ένα μυθικό απρόμαυρο θρίλλερ τρόμου, η μεγαλύτερη εμπορική του επιτυχία, ταινία πρότυπο για εκατοντάδες θρίλλερ με το αριστουργηματικό ντεκουπάζ της σκηνής του μπάνιου ( μία σκηνή ανθολογίας), τον "ευνουχισμένο" Νόρμαν Μπέιτς (η πιο εντυπωσιακή φιγούρα παράφρονα στον κινηματογράφο) και την επιβλητική του αρχιτεκτονική δομή ( "όπου ένα κάθετο συγκρότημα - το σπίτι της μητέρας του Νόρμαν Μπέιτς πάνω στο λόφο - δεσπόζει και επιβλέπει ένα οριζόντιο αρχιτεκτονικό συγκρότημα - το μοτέλ. Ο πρώτος χώρος είναι εκείνος του απαγορευμένου, βασίλειο της κακιάς μητέρας - ευνουχίστριας, που η απειλητική σκιά της πλανάται στα παράθυρα. Ο δεύτερος χώρος, φαινομενικά φυσιολογικός είναι εκείνος των ανεκπλήρωτων ερωτικών πόθων. Ο τρόμος στο Ψυχώ γεννιέται από την διαλεκτική σχέση αυτών των δύο χώρων, που κανείς δεν διασχίζει ατιμώρητα εκτός από τον Νόρμαν Μπέιτς, ο οποίος τους κατοικεί φυσιολογικά μια και είναι διχασμένη προσωπικότητα" Μπάμπης Ακτσόγλου), "Τα πουλιά" (1963) ένα νέο σκηνοθετικό επίτευγμα, που προαναγγέλει τις ταινίες καταστροφής της δεκαετίας του ΄70.
Ακολουθούν τα μεγάλα αριστουργήματά του: "Ο Σιωπηλός μάρτυρας" (1954) αν και φαινομενικά θρίλλερ μυστηρίου είναι στην πραγματικότητα μια σπουδή στην ηδονοβλεψία καθώς και στους νόμους που διέπουν το κινηματογραφικό θέαμα, ένα ειρωνικό σχόλιο πάνω στη σχέση θεατή/θεάματος (ο φωτογράφος με το σπασμένο πόδι θα μπορούσαμε να πούμε πως συμβολίζει τον ακινητοποιημένο σε μια καρέκλα, θεατή του κινηματογράφου, που αντικρύζει σε μια οθόνη ιστορίες άλλων, είναι δηλαδή ο τέλειος "ηδονοβλεψίας" και το "βλέμμα" του είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής της ταινίας), ο"Δεσμώτης του Ιλίγγου" (1958) , μία από τις πλέον αγαπημένες μου ταινίες, το πιο παράξενο, υποβλητικό και πυκνό έργο του Χίτσκοκ, στο οποίο προσεγγίζει τα λεπτά όρια ανάμεσα στο φαίνεσθαι και στο είναι και μας παρασύρει σε μια υπέροχη ιστορία νοσηρού, αλλά τρελού έρωτα, γεμάτη από φαντάσματα, ψεύτικους νεκρούς, γυναίκες - ομοιώματα κι ερωτευμένους άντρες, οι οποίοι αν και ασκούν το επάγγελμα του ντεντέκτιβ, αδυνατούν να ερμηνεύσουν τα σημάδια της πραγματικότητας, "Στην σκιά των τεσσάρων γιγάντων" (1959) μία έξοχη, παιχνιδιάρικη, κατασκοπική περιπέτεια, με θαυμάσιους αφηγηματικούς χειρισμούς, το "Ψυχώ" (1960), ένα μυθικό απρόμαυρο θρίλλερ τρόμου, η μεγαλύτερη εμπορική του επιτυχία, ταινία πρότυπο για εκατοντάδες θρίλλερ με το αριστουργηματικό ντεκουπάζ της σκηνής του μπάνιου ( μία σκηνή ανθολογίας), τον "ευνουχισμένο" Νόρμαν Μπέιτς (η πιο εντυπωσιακή φιγούρα παράφρονα στον κινηματογράφο) και την επιβλητική του αρχιτεκτονική δομή ( "όπου ένα κάθετο συγκρότημα - το σπίτι της μητέρας του Νόρμαν Μπέιτς πάνω στο λόφο - δεσπόζει και επιβλέπει ένα οριζόντιο αρχιτεκτονικό συγκρότημα - το μοτέλ. Ο πρώτος χώρος είναι εκείνος του απαγορευμένου, βασίλειο της κακιάς μητέρας - ευνουχίστριας, που η απειλητική σκιά της πλανάται στα παράθυρα. Ο δεύτερος χώρος, φαινομενικά φυσιολογικός είναι εκείνος των ανεκπλήρωτων ερωτικών πόθων. Ο τρόμος στο Ψυχώ γεννιέται από την διαλεκτική σχέση αυτών των δύο χώρων, που κανείς δεν διασχίζει ατιμώρητα εκτός από τον Νόρμαν Μπέιτς, ο οποίος τους κατοικεί φυσιολογικά μια και είναι διχασμένη προσωπικότητα" Μπάμπης Ακτσόγλου), "Τα πουλιά" (1963) ένα νέο σκηνοθετικό επίτευγμα, που προαναγγέλει τις ταινίες καταστροφής της δεκαετίας του ΄70.
Δύο άλλες πολύ καλές του ταινίες είναι το "Ποιός σκότωσε τον Χάρρυ" (1956) με την πιο όμορφη έγχρωμη φωτογραφία στο έργο του μετρ και το ρημέικ του "Ο άνθρωπος που ήξερε πολλά" (1956), από τις σπάνιες περιπτώσεις που το ρημέικ είναι καλύτερο του πρωτότυπου, με μια σκηνή ανθολογίας προς το τέλος της, στο Άλμπερτ Χώλλ του Λονδίνου, μοντέλο του χιτσκοκικού σασπένς, ίσως η καλύτερη στιγμή που έδωσε ποτέ το χιτσκοκικό έργο και αναμφισβήτητα το πιο τέλειο παράδειγμα της τεχνικής μαεστρίας του Χίτσκοκ, τόσο από πλευράς δημιουργίας ατμόσφαιρας, όσο και τεχνικού περφεξιονισμού.
Ετικέτες
ΚΕΙΜΕΝΑ
Τρίτη 12 Ιανουαρίου 2010
Nosferatu (1922) - Full Movie
Originally released in 1922 as Nosferatu, Eine Symphonie Des Grauens, director F.W. Murnau's chilling and eerie adaption of Stoker's Dracula is a silent masterpiece of terror which to this day is the most striking and frightening portrayal of the legend.
Nosferatu is in the public domain, and can be downloaded here for free:
http://www.archive.org/details/nosferatu
Ετικέτες
FILM THRILLER
The Cabinet of Dr. Caligari (1919) - Full Movie
A man named Francis relates a story about his best friend Alan and his fiancée Jane. Alan takes him to a fair where they meet Dr. Caligari, who exhibits a somnambulist, Cesare, that can predict the future.
When Alan asks how long he has to live, Cesare says he has until dawn. The prophecy comes to pass, as Alan is murdered, and Cesare is a prime suspect.
Cesare creeps into Jane's bedroom and abducts her, running from the townspeople and finally dying of exhaustion.
Meanwhile, the police discover a dummy in Cesare's cabinet, while Caligari flees.
Francis tracks Caligari to a mental asylum. He is the director! Or is he?
The Cabinet of Dr. Caligari is in the public domain, and you can download it here for free:
http://www.archive.org/details/DasKab...
Ετικέτες
FILM THRILLER
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ: Η ΑΡΧΗ
από Ράνια Ιωάννου (melian)
Οι απαρχές του κινηματογράφου του Φανταστικού
Δράκοι, φαντάσματα, βρικόλακες, εξωγήινοι και άλλα φανταστικά τέρατα κατακλύζουν σήμερα την κινηματογραφική οθόνη και οι θεατές συρρέουν κατά χιλιάδες στις αίθουσες για να παρακολουθήσουν τις νέες τους περιπέτειες. Από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκε ο κινηματογράφος, στα τέλη του 19ου αιώνα, οι άνθρωποι τον συνέδεσαν με τη δημιουργική φαντασία και συνειδητοποίησαν από πολύ νωρίς ότι μπορούν να τον χρησιμοποιήσουν για να διηγηθούν φανταστικές ιστορίες, σαν κι εκείνες που τόσα χρόνια συνήθιζαν να διηγούνται τις κρύες νύχτες του χειμώνα δίπλα στη φωτιά ή σαν εκείνες που διάβαζαν στα διηγήματα τρόμου. Η λατρεία για τον κόσμο του Φανταστικού πηγάζει από την ανάγκη του ανθρώπου να ξεφύγει από τη ρηχή καθημερινότητα που βιώνει και να ταξιδέψει σε κόσμους άγνωστους και μαγικούς, αλλά και από την ανάγκη να ξορκίσει όλα εκείνα που τον φοβίζουν. Έτσι, δεν θα μπορούσε παρά να εκμεταλλευτεί τη δυνατότητα που του έδινε η νέα αυτή η εφεύρεση, να διηγηθεί δηλαδή τις ιστορίες του μέσα από αυτήν. Ας επιχειρήσουμε, λοιπόν, μια μικρή αναδρομή στις πρώτες ταινίες του Φανταστικού για να δούμε από ποιους και πότε δημιουργήθηκαν και πως επηρέασαν τον κινηματογράφο του σήμερα.
Οι πρώτες ταινίες του βωβού κινηματογράφου
Ο κινηματογράφος εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο πρώτος που έβαλε τις βάσεις για τη νέα αυτή εφεύρεση ήταν ο Αμερικανός εφευρέτης Τόμας Έντισον (Thomas Edison), ο οποίος μόλις δημιούργησε το φωνογράφο σκέφτηκε ότι θα έπρεπε επίσης να κατασκευάσει μια συσκευή ταυτόχρονης καταγραφής ήχου και εικόνας. Έτσι δημιούργησε μια πρώιμη μηχανή, την οποία ονόμασε κινητοσκόπιο. Καθώς όμως ο ίδιος δεν έδωσε μεγάλη σημασία στη συγκεκριμένη εφεύρεσή του μη θεωρώντας την κάτι ιδιαίτερα αξιόλογο, δεν την κατοχύρωσε διεθνώς. Ο οποιοσδήποτε, λοιπόν, στην Ευρώπη μπορούσε να την αντιγράψει και να την εξελίξει, όπως και έγινε. Στην έκθεση του Παρισιού το 1894 ο Γάλλος Αντουάν Λυμιέρ (Antoine Lumière) εντόπισε ανάμεσα στα άλλα εκθέματα και το κινητοσκόπιο του Έντισον. Εντυπωσιασμένος με τη νέα αυτή εφεύρεση, αγόρασε μια συσκευή και την πήγε στους δύο γιους του, τον Ογκύστ και τον Λουί Λυμιέρ (Auguste et Louis Lumière), οι οποίοι επεξεργάστηκαν τη συσκευή και κατάφεραν να φτιάξουν την πρώτη μηχανή λήψης και προβολής εικόνας. Η νέα αυτή εφεύρεση ονομάστηκε κινηματογράφος και πολύ σύντομα θα άλλαζε τον ρου της ιστορίας. Επίσημη ημερομηνία εμφάνισης του κινηματογράφου είναι η 28η Δεκεμβρίου 1895, ημέρα της πρώτης δημόσιας προβολής στο Παρίσι. Αρχικά, δεν υπήρχε η δυνατότητα να συνδυαστεί η εικόνα με ήχο και έτσι μέχρι και το 1927 από τις πρώτες κινηματογραφικές ταινίες απουσίαζε ο ήχος, γι’ αυτό και ο κινηματογράφος εκείνης της πρώιμης περιόδου χαρακτηρίζεται ως βωβός.
Όπως ήταν φυσικό, οι πρώτες ταινίες του βωβού κινηματογράφου προήλθαν από τη τη Γαλλία. Δημιουργός των πρώτων ταινιών ήταν ο Γάλλος Ζορζ Μελιέ (Georges Méliès), ο οποίος έφτιαξε το 1896 την ταινία Το Κάστρο του Διαβόλου (Le Manoir du Diable), μια δίλεπτη ταινία που θεωρείται η πρώτη ταινία τρόμου. Το 1902, ο ίδιος κινηματογραφιστής δημιούργησε την πρώτη ταινία επιστημονικής φαντασίας, Ταξίδι στη Σελήνη(Voyage dans la Lune), διάρκειας περίπου 13 λεπτών. Η ταινία είναι επηρεασμένη από τα δημοφιλή μυθιστορήματα Από τη Γη στη Σελήνη (De la Terre à la Lune) του Ιουλίου Βερν (Jules Verne) και Οι πρώτοι άνθρωποι στο Φεγγάρι (The First Men to the Moon) του Χ. Τζ. Γουέλς (H.G. Wells). Τα ειδικά εφέ που χρησιμοποιήθηκαν για την ταινία θεωρήθηκαν εξαιρετικά πρωτοποριακά για την εποχή τους. Η εικόνα του διαστημοπλοίου που προσεδαφίζεται πάνω στο μάτι του φεγγαριού παραμένει ακόμα και σήμερα μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες επιστημονικής φαντασίας.
Ήταν να μη γίνει η αρχή. Από κει και πέρα πλήθος δημιουργών άρχισαν να πειραματίζονται και να προσπαθούν να εξερευνήσουν τις δυνατότητες αυτού του νέου μέσου. Μετά τη Γαλλία, τα ηνία αναλαμβάνουν οι Γερμανοί και οι Σκανδιναβοί σκηνοθέτες. Το 1913 και το 1915 κυκλοφορούν αντίστοιχα δύο ταινίες από τον Γερμανό Πολ Βέγκενερ, Ο Φοιτητής της Πράγας (Der Student von Prag) και Το Γκόλεμ (Der Golem). Ο Φοιτητής της Πράγας είναι μια 85λεπτη ταινία τρόμου με κεντρικό θέμα την ιστορία ενός νέου που υπογράφει συμβόλαιο με ένα μάγο προκειμένου να αποκτήσει αυτό που επιθυμεί πιο πολύ, την αγάπη μιας κοντέσας. Το σενάριο της ταινίας, στην οποία μάλιστα πρωταγωνιστεί και ο ίδιος ο Βέγκενερ, βασίστηκε στο διήγημαΟυίλιαμ Ουίλσον (William Wilson) του Έντγκαρ Άλλαν Πόε (Edgar Allan Poe). Δύο χρόνια αργότερα κυκλοφορεί το Γκόλεμ, μια ακόμη ιστορία τρόμου. Το σενάριο της ταινίας στηρίχθηκε σε έναν αρχαίο εβραϊκό θρύλο σύμφωνα με τον οποίο το γκόλεμ είναι μια άψυχη ανθρώπινη μορφή φτιαγμένη από πηλό, στην οποία κάποιος δίνει ζωή για να τον υπηρετήσει. Η ιστορία του Βέγκενερ είναι επηρεασμένη από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Γκούσταβ Μείρινκ (Gustav Meyrink) που δημοσιεύτηκε ως βιβλίο το 1915 και έχει ως βασικό χαρακτήρα του το γκόλεμ. Δυστυχώς, η ταινία που θεωρείται ως ένα από τα διαμάντια του γερμανικού εξπρεσιονισμού, δεν διασώζετε ακέραιη στις μέρες μας.
Οι πρώτες ταινίες του βωβού κινηματογράφου
Ο κινηματογράφος εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο πρώτος που έβαλε τις βάσεις για τη νέα αυτή εφεύρεση ήταν ο Αμερικανός εφευρέτης Τόμας Έντισον (Thomas Edison), ο οποίος μόλις δημιούργησε το φωνογράφο σκέφτηκε ότι θα έπρεπε επίσης να κατασκευάσει μια συσκευή ταυτόχρονης καταγραφής ήχου και εικόνας. Έτσι δημιούργησε μια πρώιμη μηχανή, την οποία ονόμασε κινητοσκόπιο. Καθώς όμως ο ίδιος δεν έδωσε μεγάλη σημασία στη συγκεκριμένη εφεύρεσή του μη θεωρώντας την κάτι ιδιαίτερα αξιόλογο, δεν την κατοχύρωσε διεθνώς. Ο οποιοσδήποτε, λοιπόν, στην Ευρώπη μπορούσε να την αντιγράψει και να την εξελίξει, όπως και έγινε. Στην έκθεση του Παρισιού το 1894 ο Γάλλος Αντουάν Λυμιέρ (Antoine Lumière) εντόπισε ανάμεσα στα άλλα εκθέματα και το κινητοσκόπιο του Έντισον. Εντυπωσιασμένος με τη νέα αυτή εφεύρεση, αγόρασε μια συσκευή και την πήγε στους δύο γιους του, τον Ογκύστ και τον Λουί Λυμιέρ (Auguste et Louis Lumière), οι οποίοι επεξεργάστηκαν τη συσκευή και κατάφεραν να φτιάξουν την πρώτη μηχανή λήψης και προβολής εικόνας. Η νέα αυτή εφεύρεση ονομάστηκε κινηματογράφος και πολύ σύντομα θα άλλαζε τον ρου της ιστορίας. Επίσημη ημερομηνία εμφάνισης του κινηματογράφου είναι η 28η Δεκεμβρίου 1895, ημέρα της πρώτης δημόσιας προβολής στο Παρίσι. Αρχικά, δεν υπήρχε η δυνατότητα να συνδυαστεί η εικόνα με ήχο και έτσι μέχρι και το 1927 από τις πρώτες κινηματογραφικές ταινίες απουσίαζε ο ήχος, γι’ αυτό και ο κινηματογράφος εκείνης της πρώιμης περιόδου χαρακτηρίζεται ως βωβός.
Όπως ήταν φυσικό, οι πρώτες ταινίες του βωβού κινηματογράφου προήλθαν από τη τη Γαλλία. Δημιουργός των πρώτων ταινιών ήταν ο Γάλλος Ζορζ Μελιέ (Georges Méliès), ο οποίος έφτιαξε το 1896 την ταινία Το Κάστρο του Διαβόλου (Le Manoir du Diable), μια δίλεπτη ταινία που θεωρείται η πρώτη ταινία τρόμου. Το 1902, ο ίδιος κινηματογραφιστής δημιούργησε την πρώτη ταινία επιστημονικής φαντασίας, Ταξίδι στη Σελήνη(Voyage dans la Lune), διάρκειας περίπου 13 λεπτών. Η ταινία είναι επηρεασμένη από τα δημοφιλή μυθιστορήματα Από τη Γη στη Σελήνη (De la Terre à la Lune) του Ιουλίου Βερν (Jules Verne) και Οι πρώτοι άνθρωποι στο Φεγγάρι (The First Men to the Moon) του Χ. Τζ. Γουέλς (H.G. Wells). Τα ειδικά εφέ που χρησιμοποιήθηκαν για την ταινία θεωρήθηκαν εξαιρετικά πρωτοποριακά για την εποχή τους. Η εικόνα του διαστημοπλοίου που προσεδαφίζεται πάνω στο μάτι του φεγγαριού παραμένει ακόμα και σήμερα μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες επιστημονικής φαντασίας.
Ήταν να μη γίνει η αρχή. Από κει και πέρα πλήθος δημιουργών άρχισαν να πειραματίζονται και να προσπαθούν να εξερευνήσουν τις δυνατότητες αυτού του νέου μέσου. Μετά τη Γαλλία, τα ηνία αναλαμβάνουν οι Γερμανοί και οι Σκανδιναβοί σκηνοθέτες. Το 1913 και το 1915 κυκλοφορούν αντίστοιχα δύο ταινίες από τον Γερμανό Πολ Βέγκενερ, Ο Φοιτητής της Πράγας (Der Student von Prag) και Το Γκόλεμ (Der Golem). Ο Φοιτητής της Πράγας είναι μια 85λεπτη ταινία τρόμου με κεντρικό θέμα την ιστορία ενός νέου που υπογράφει συμβόλαιο με ένα μάγο προκειμένου να αποκτήσει αυτό που επιθυμεί πιο πολύ, την αγάπη μιας κοντέσας. Το σενάριο της ταινίας, στην οποία μάλιστα πρωταγωνιστεί και ο ίδιος ο Βέγκενερ, βασίστηκε στο διήγημαΟυίλιαμ Ουίλσον (William Wilson) του Έντγκαρ Άλλαν Πόε (Edgar Allan Poe). Δύο χρόνια αργότερα κυκλοφορεί το Γκόλεμ, μια ακόμη ιστορία τρόμου. Το σενάριο της ταινίας στηρίχθηκε σε έναν αρχαίο εβραϊκό θρύλο σύμφωνα με τον οποίο το γκόλεμ είναι μια άψυχη ανθρώπινη μορφή φτιαγμένη από πηλό, στην οποία κάποιος δίνει ζωή για να τον υπηρετήσει. Η ιστορία του Βέγκενερ είναι επηρεασμένη από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Γκούσταβ Μείρινκ (Gustav Meyrink) που δημοσιεύτηκε ως βιβλίο το 1915 και έχει ως βασικό χαρακτήρα του το γκόλεμ. Δυστυχώς, η ταινία που θεωρείται ως ένα από τα διαμάντια του γερμανικού εξπρεσιονισμού, δεν διασώζετε ακέραιη στις μέρες μας.
Μια ακόμα ταινία που αντιπροσωπεύει το κίνημα του γερμανικού εξπρεσιονισμού είναι και Το Εργαστήρι του Δρ. Καλιγκάρι (Das Cabinet des Dr. Caligari) του Ρόμπερτ Βίνε (Robert Wiene) που κυκλοφόρησε το 1920. Πριν αναφερθούμε στην ταινία αυτή καθεαυτή, ας πούμε πρώτα δύο λόγια για το γερμανικό εξπρεσιονισμό. Το εν λόγω κίνημα αναπτύχθηκε μετά το τέλος του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου σε μια εποχή όπου η ηττημένη Γερμανία προσπαθούσε να μαζέψει τα κομμάτια της και να οριοθετήσει τη θέση της στον κόσμο. Οι Γερμανοί, λαός που πάντα είχε μια τάση προς τον μυστικισμό και το υπερφυσικό, όπως μαρτυράει και η άνθιση της γερμανικής ρομαντικής λογοτεχνίας του 18ου και του 19ου αιώνα, δεν μπορούσαν παρά να καταφύγουν στην τέχνη του Φανταστικού για να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητά τους. Μέσα, λοιπόν, σε αυτά τα ιστορικοκοινωνικά πλαίσια ξεπήδησε στις αρχές του 20ου αιώνα ο γερμανικός εξπρεσιονισμός με κύρια μορφή έκφρασής του τον κινηματογράφο. Στις εξπρεσιονιστικές ταινίες τα κτίρια, οι άνθρωποι, οι μορφές χάνουν τη γνωστή γεωμετρία τους, μετατρέπονται σε αρχετυπικές φιγούρες. Οι ηθοποιοί μετατρέπονται σε καρικατούρες, οι αντιθέσεις φωτός-σκοταδιού, άσπρου-μαύρου είναι ιδιαίτερα έντονες, η ατμόσφαιρα είναι μυστηριώδης ενώ γεννιέται ένα έντονο κλίμα ανησυχίας στον θεατή. Το Εργαστήρι του Δρ. Καλιγκάρι είναι η πιο αντιπροσωπευτική ταινία αυτού του ρεύματος και εκείνη που επηρέασε όσο καμία άλλη τις υπόλοιπες γερμανικές ταινίες και όχι μόνο. Πολλοί είναι εκείνοι που προσπάθησαν να τη μιμηθούν, λίγοι όμως τα κατάφεραν. Η ιστορία της ταινίας αν και εξαιρετικά απλή στη δομή της, μοιάζει να φτιάχτηκε για να προφητέψει τις μελλοντικές εξελίξεις: ο ψυχικά διαταραγμένος Δρ. Καλιγκάρι υπνωτίζει τον βοηθό του, τον υπάκουο Καίσαρα και τον αναγκάζει να διαπράξει μια σειρά από φόνους. Μόνο στο τέλος, όταν ο κόσμος ξεσηκώνεται και ψάχνει να βρει τον ένοχο, τότε μαθαίνουμε τι πραγματικά συμβαίνει και ποιος στ’ αλήθεια είναι ο μυστηριώδης Δρ. Καλιγκάρι.
Το 1921 κυκλοφορεί η ταινία η Άμαξα-φάντασμα (Körkarlen), της οποίας σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής είναι ο Σουηδός Βίκτορ Σγιόστρομ (Victor Sjöström). Κάθε παραμονή Πρωτοχρονιάς, ο αμαξάς-Θάνατος παίρνει τη ψυχή του ανθρώπου που πεθαίνει τελευταίος και μαζί με αυτόν συλλέγει τις ψυχές όλων όσων θα πεθάνουν μέσα στη νέα χρονιά. Τι γίνεται, όμως, όταν ο Θάνατος έρχεται να πάρει την Έντιτ; Η ταινία του Σγιόστρομ, η οποία συνδυάζει αρμονικά το ρομαντισμό με τα στοιχεία τρόμου, αποτελεί ταινία σταθμό για τον κινηματογράφο, καθώς εισάγει για πρώτη φορά την τεχνική της διπλοτυπίας (μία ή περισσότερες εικόνες πάνω σε μια άλλη1.)
Το 1922 είναι μια πολύ σημαντική χρονιά για τον κινηματογράφο του Φανταστικού, καθώς έχουμε την προβολή όχι μιας αλλά δυο σημαντικών ταινιών: Νοσφεράτου, μια συμφωνία τρόμου (Nosferatu, eine Symphonie des Grauens) και της ταινίας-ντοκιμαντέρ Η μαγεία μέσα στους αιώνες (Häxan). Η ταινία Νοσφεράτου του Γερμανού σκηνοθέτη Φρίντριχ Μουρνάου (Friedrich Murnau) ανήκει, επίσης, στο ρεύμα του γερμανικού εξπρεσιονισμού και αποτελεί μάλιστα ένα από τα πιο αξιόλογα δείγματα γραφής του. Η ταινία επηρέασε τις μετέπειτα γενιές κινηματογραφιστών τόσο με τη θεματολογία που εισήγαγε στις ταινίες τρόμου όσο και με τις σκηνοθετικές προτάσεις του δημιουργού της. Πρόκειται για την πρώτη απόπειρα να μεταφερθεί η ιστορία του Δράκουλα του Μπραμ Στόκερ (Bram Stoker) στη μεγάλη οθόνη, η οποία όμως δεν επετεύχθη αρμονικά καθώς η χήρα του Στόκερ αρνήθηκε να δώσει τα δικαιώματα στον σκηνοθέτη. Αντιθέτως, κινήθηκε νομικά εναντίον της ταινίας και έπεισε το δικαστήριο να εκδώσει απόφαση σύμφωνα με την οποία θα έπρεπε να καταστραφεί κάθε κόπια της ταινίας. Ευτυχώς για εμάς κάποιες κόπιες διασώθηκαν και σήμερα μπορούμε να θαυμάσουμε αυτό το γοτθικό αριστούργημα. Μέσα σε αυτές τις δύσκολες συγκυρίες, ο σκηνοθέτης αναγκάστηκε να προσαρμόσει το σενάριο με αποτέλεσμα ο Δράκουλας να γίνει Κόμης Ορλόκ και η ταινία παρόλο ακολουθεί σε πολλά σημεία το βιβλίο να πάρει μια κάπως διαφορετική πλοκή.
Το 1922 είναι μια πολύ σημαντική χρονιά για τον κινηματογράφο του Φανταστικού, καθώς έχουμε την προβολή όχι μιας αλλά δυο σημαντικών ταινιών: Νοσφεράτου, μια συμφωνία τρόμου (Nosferatu, eine Symphonie des Grauens) και της ταινίας-ντοκιμαντέρ Η μαγεία μέσα στους αιώνες (Häxan). Η ταινία Νοσφεράτου του Γερμανού σκηνοθέτη Φρίντριχ Μουρνάου (Friedrich Murnau) ανήκει, επίσης, στο ρεύμα του γερμανικού εξπρεσιονισμού και αποτελεί μάλιστα ένα από τα πιο αξιόλογα δείγματα γραφής του. Η ταινία επηρέασε τις μετέπειτα γενιές κινηματογραφιστών τόσο με τη θεματολογία που εισήγαγε στις ταινίες τρόμου όσο και με τις σκηνοθετικές προτάσεις του δημιουργού της. Πρόκειται για την πρώτη απόπειρα να μεταφερθεί η ιστορία του Δράκουλα του Μπραμ Στόκερ (Bram Stoker) στη μεγάλη οθόνη, η οποία όμως δεν επετεύχθη αρμονικά καθώς η χήρα του Στόκερ αρνήθηκε να δώσει τα δικαιώματα στον σκηνοθέτη. Αντιθέτως, κινήθηκε νομικά εναντίον της ταινίας και έπεισε το δικαστήριο να εκδώσει απόφαση σύμφωνα με την οποία θα έπρεπε να καταστραφεί κάθε κόπια της ταινίας. Ευτυχώς για εμάς κάποιες κόπιες διασώθηκαν και σήμερα μπορούμε να θαυμάσουμε αυτό το γοτθικό αριστούργημα. Μέσα σε αυτές τις δύσκολες συγκυρίες, ο σκηνοθέτης αναγκάστηκε να προσαρμόσει το σενάριο με αποτέλεσμα ο Δράκουλας να γίνει Κόμης Ορλόκ και η ταινία παρόλο ακολουθεί σε πολλά σημεία το βιβλίο να πάρει μια κάπως διαφορετική πλοκή.
Ελάχιστες ταινίες από αυτές της πρώιμης κινηματογραφικής περιόδου κατάφεραν να «στοιχειώσουν» τις επόμενες γενιές κινηματογραφιστών και να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης με την ταινία του Μουρνάου να είναι αδιαμφισβήτητα μία από αυτές. Το 1979, ο Γερμανός σκηνοθέτης Βέρνερ Χέρτζογκ (Werner Herzog) δημιούργησε ως φόρο τιμής στην κλασική ταινία του ’22, την ταινία Νοσφεράτου (Nosferatu the Vampyre) με πρωταγωνιστή τον Κλάους Κίνσκι (Klaus Kinski) να υποδύεται αυτή τη φορά όχι τον Κόμη Ορλόκ, αλλά τον Κόμη Δράκουλα. Το 2000 βγήκε στις αίθουσες η χολιγουντιανή ταινία Στη σκιά του βρικόλακα (Shadow of the Vampire) με πρωταγωνιστές τον Τζον Μάλκοβιτς (John Malkovich) και τον Γουίλεμ Νταφόε (Willem Dafoe) ως Φρίντριχ Μουρνάου και Μαξ Σρεκ (Max Schreck) αντίστοιχα. Η ταινία βασίστηκε στο θρύλο που θέλει τον πρωταγωνιστή της ταινίας του ’22, Μαξ Σρεκ, να είναι πραγματικός βρικόλακας. Ο θρύλος πηγάζει από το γεγονός ότι κανείς δεν κατάφερε να επιβεβαιώσει ποιος ηθοποιός υποδύθηκε πραγματικά τον Κόμη Ορλόκ. Οι πιο ρεαλιστές εκτιμούν ότι το ρόλο του θρυλικού βρικόλακα ενδέχεται να τον υποδύθηκε ο ίδιος ο Μουρνάου και να χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο για να προσδώσει στην ταινία μεγαλύτερο μυστήριο.
Η δεύτερη ταινία που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά από τον Δανό σκηνοθέτη Μπέντζαμιν Κρίστενσεν (Benjamin Christensen), το περίφημο Häxan, κυμαίνεται ανάμεσα στα όρια της ταινίας και του ντοκιμαντέρ και προέκυψε από την προσωπική μελέτη του δημιουργού της για το κυνήγι των μαγισσών της Ιεράς Εξέτασης. Η ταινία μολονότι είναι φτιαγμένη σαν ντοκιμαντέρ, περιέχει αρκετά δραματοποιημένα κομμάτια, τα οποία αναμφισβήτητα συγκαταλέγονται στις ταινίες τρόμου. Σκοπός του Κρίστενσεν ήταν να δείξει πώς η άγνοια και οι προλήψεις μπορούν να οδηγήσουν τους ανθρώπους σε ακρότητες, όπως και έγινε κατά τον Μεσαίωνα με το κυνήγι των μαγισσών, μια αλήθεια που ξεπερνάει το χώρο και το χρόνο.
Πριν περάσουμε στην εποχή του ήχου και των ομιλούντων ταινιών, θα αναφερθούμε σε μια ακόμα ταινία του βωβού κινηματογράφου, στη θρυλική Μητρόπολη (Metropolis) (1927) του Βιεννέζου σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ (Fritz Lang). Πρόκειται ίσως για το πρώτο αμιγώς φουτουριστικό έργο που παρουσιάζει την εικόνα μιας εφιαλτικής πόλης του μέλλοντος, στην οποία μαίνεται η κοινωνική σύγκρουση ανάμεσα στους εργάτες και τους άρχοντες. Η Μητρόπολη, ένα ακόμα έξοχο δείγμα εξπρεσιονιστικού φιλμ, εκμεταλλεύεται στο έπακρο τις γεωμετρικές νόρμες και το στιλιζάρισμα της εικόνας, στοιχεία που δίκαια κατατάσσουν τη Μητρόπολη ανάμεσα στα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Ο ομιλών κινηματογράφος και η Χρυσή Εποχή του Φανταστικού
Το 1928, ο κινηματογράφος θα περάσει στο επόμενο στάδιο και θα αρχίσει να πλησιάζει όλο και πιο πολύ στη σημερινή του μορφή. Αυτό γίνεται με την προσθήκη ήχου στις ταινίες, μια προσθήκη που θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίοι οι άνθρωποι δημιουργούσαν και έβλεπαν ταινίες. Από δω και πέρα το κοινό θα μπορεί να ακούει τους ηθοποιούς να μιλάνε και να τραγουδάνε, αλλά επίσης θα μπορεί να αντιλαμβάνεται και τους ήχους του γύρω περιβάλλοντος, γεγονός που προσέφερε μια νέα διάσταση στην κινηματογραφική πραγματικότητα. Η αλλαγή αυτή, όπως ήταν αναμενόμενο, επηρέασε ριζικά και τον κινηματογράφο του Φανταστικού.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 ξεκινάει στο Χόλιγουντ η περίοδος που θα μείνει στην ιστορία ως «η Χρυσή Εποχή του Φανταστικού». Βασικός εκπρόσωπός της είναι ο Βρετανός σκηνοθέτης και ηθοποιός Τζέιμς Ουέιλ (James Whale), δημιουργός των θρυλικών ταινιών τρόμου με πρωταγωνιστές τον Μπέλα Λουγκόζι (Bela Lugosi) στο ρόλο του Δράκουλα και τον Μπόρις Καρλόφ (Boris Karloff) στο ρόλο του τέρατος του Φρανκενστάιν. Τα μικρά αμερικανικά κινηματογραφικά στούντιο εκείνης της εποχής στην προσπάθειά τους να ανταγωνιστούν τα μεγάλα άρχισαν να παίρνουν τα κλασικά έργα του Φανταστικού και καθώς δεν χρειαζόταν πια να πληρώσουν πνευματικά δικαιώματα στους δημιουργούς, άρχισαν να τα προσαρμόζουν για τη μεγάλη οθόνη. Έτσι, λοιπόν, άρχισαν να βγαίνουν πλήθος ταινίες η μια μετά την άλλη με πρωταγωνιστές τον Δράκουλα, το τέρας του Φρανκενστάιν, τον Δρ. Τζέκιλ και τον κ. Χάιντ και άλλους λογοτεχνικούς ήρωες.
Η δεύτερη ταινία που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά από τον Δανό σκηνοθέτη Μπέντζαμιν Κρίστενσεν (Benjamin Christensen), το περίφημο Häxan, κυμαίνεται ανάμεσα στα όρια της ταινίας και του ντοκιμαντέρ και προέκυψε από την προσωπική μελέτη του δημιουργού της για το κυνήγι των μαγισσών της Ιεράς Εξέτασης. Η ταινία μολονότι είναι φτιαγμένη σαν ντοκιμαντέρ, περιέχει αρκετά δραματοποιημένα κομμάτια, τα οποία αναμφισβήτητα συγκαταλέγονται στις ταινίες τρόμου. Σκοπός του Κρίστενσεν ήταν να δείξει πώς η άγνοια και οι προλήψεις μπορούν να οδηγήσουν τους ανθρώπους σε ακρότητες, όπως και έγινε κατά τον Μεσαίωνα με το κυνήγι των μαγισσών, μια αλήθεια που ξεπερνάει το χώρο και το χρόνο.
Πριν περάσουμε στην εποχή του ήχου και των ομιλούντων ταινιών, θα αναφερθούμε σε μια ακόμα ταινία του βωβού κινηματογράφου, στη θρυλική Μητρόπολη (Metropolis) (1927) του Βιεννέζου σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ (Fritz Lang). Πρόκειται ίσως για το πρώτο αμιγώς φουτουριστικό έργο που παρουσιάζει την εικόνα μιας εφιαλτικής πόλης του μέλλοντος, στην οποία μαίνεται η κοινωνική σύγκρουση ανάμεσα στους εργάτες και τους άρχοντες. Η Μητρόπολη, ένα ακόμα έξοχο δείγμα εξπρεσιονιστικού φιλμ, εκμεταλλεύεται στο έπακρο τις γεωμετρικές νόρμες και το στιλιζάρισμα της εικόνας, στοιχεία που δίκαια κατατάσσουν τη Μητρόπολη ανάμεσα στα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Ο ομιλών κινηματογράφος και η Χρυσή Εποχή του Φανταστικού
Το 1928, ο κινηματογράφος θα περάσει στο επόμενο στάδιο και θα αρχίσει να πλησιάζει όλο και πιο πολύ στη σημερινή του μορφή. Αυτό γίνεται με την προσθήκη ήχου στις ταινίες, μια προσθήκη που θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίοι οι άνθρωποι δημιουργούσαν και έβλεπαν ταινίες. Από δω και πέρα το κοινό θα μπορεί να ακούει τους ηθοποιούς να μιλάνε και να τραγουδάνε, αλλά επίσης θα μπορεί να αντιλαμβάνεται και τους ήχους του γύρω περιβάλλοντος, γεγονός που προσέφερε μια νέα διάσταση στην κινηματογραφική πραγματικότητα. Η αλλαγή αυτή, όπως ήταν αναμενόμενο, επηρέασε ριζικά και τον κινηματογράφο του Φανταστικού.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 ξεκινάει στο Χόλιγουντ η περίοδος που θα μείνει στην ιστορία ως «η Χρυσή Εποχή του Φανταστικού». Βασικός εκπρόσωπός της είναι ο Βρετανός σκηνοθέτης και ηθοποιός Τζέιμς Ουέιλ (James Whale), δημιουργός των θρυλικών ταινιών τρόμου με πρωταγωνιστές τον Μπέλα Λουγκόζι (Bela Lugosi) στο ρόλο του Δράκουλα και τον Μπόρις Καρλόφ (Boris Karloff) στο ρόλο του τέρατος του Φρανκενστάιν. Τα μικρά αμερικανικά κινηματογραφικά στούντιο εκείνης της εποχής στην προσπάθειά τους να ανταγωνιστούν τα μεγάλα άρχισαν να παίρνουν τα κλασικά έργα του Φανταστικού και καθώς δεν χρειαζόταν πια να πληρώσουν πνευματικά δικαιώματα στους δημιουργούς, άρχισαν να τα προσαρμόζουν για τη μεγάλη οθόνη. Έτσι, λοιπόν, άρχισαν να βγαίνουν πλήθος ταινίες η μια μετά την άλλη με πρωταγωνιστές τον Δράκουλα, το τέρας του Φρανκενστάιν, τον Δρ. Τζέκιλ και τον κ. Χάιντ και άλλους λογοτεχνικούς ήρωες.
O Μπέλα Λουγκόζι στο ρόλο του Δράκουλα
Το 1931 η Universal παρουσίασε την ταινία Δράκουλας (Dracula) σε μια ακόμα μεταφορά του κλασικού μυθιστορήματος με πρωταγωνιστή τον Ούγγρο ηθοποιό Μπέλα Λουγκόζι. Ο ηθοποιός με τη βαριά ουγγρική προφορά ενσάρκωσε μοναδικά τον χαρακτήρα του ομώνυμου βιβλίου του Στόκερ και η ταινία γνώρισε απρόσμενη επιτυχία. Την ίδια χρονιά, η Universal συστήνει στο κοινό έναν ακόμα cult κινηματογραφικό χαρακτήρα, τον Φρανκενστάιν στην ομώνυμη ταινία με πρωταγωνιστή τον Βρετανό ηθοποιό, Ουίλιαμ Χένρι Πρατ (William Henry Pratt) που έγινε γνωστός με το ψευδώνυμο Μπόρις Καρλόφ. Και αυτή η ταινία γνώρισε μεγάλη επιτυχία, γεγονός που έπεισε τα κινηματογραφικά στούντιο ότι ο κόσμος διψάει για τέτοιου είδους ταινίες με αποτέλεσμα να ξεκινήσει η άνθιση του Φανταστικού κινηματογράφου. Χαρακτηριστικά θα αναφέρουμε κάποιες από τις πιο δημοφιλείς και γνωστές ταινίες εκείνης της περιόδου: Η Μούμια (The Mummy) του Καρλ Φρόιντ (Karl Freund), Δρ. Τζέκιλ και ο κος Χάιντ (Dr. Jekyll and Mr. Hyde) του Ρουμπέν Μαμούλιαν (Rouben Mamoulian), Το Νησί του Δρος Μορό (Island of Lost Souls) του Έρλι Κεντον (Erle Kenton), Κινγκ Κονγκ (King Kong) – ταινία σταθμός για τη θεματολογία που εισήγαγε στον κινηματογράφο – των Μέριαν Κούπερ (Merian Cooper) και Έρνεστ Σκούντσακ (Ernest Schoedsack), Ο Αόρατος άνθρωπος (The Invisible Man) και Η Μνηστή του Φρανκενστάιν (Bride of Frankenstein) του Τζέιμς Ουέιλ και πλήθος άλλα.
Ο κινηματογράφος του Φανταστικού στα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου
Τα χρόνια πέρασαν και μαζί τους παρήλθε και η Χρυσή Εποχή του Φανταστικού. Ο κινηματογράφος του Φανταστικού άρχισε και πάλι να γνωρίζει μια δεύτερη άνθιση στα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, κυρίως στην Αμερική. Υπεύθυνοι για την ανάκαμψη αυτή ήταν δύο κυρίως άνθρωποι: ο παραγωγός Βαλ Λιούτον (Val Lewton) και ο σκηνοθέτης Ζακ Τουρνέρ (Jacques Tourneur). Από τη συνεργασία των δύο αυτών ανθρώπων προέκυψαν τις χρονιές 1942-43 οι ταινίες τρόμου: Ανθρώπινα αιλουροειδή (Cat People), Περπάτησα με ένα ζόμπι (I Walked with a Zombie), Ο Άνθρωπος λεοπάρδαλη (The Leopard Man) κ.α. Αυτό που ουσιαστικά κάνει τις ταινίες του Τουρνέρ να ξεχωρίζουν είναι η μυστηριώδης ατμόσφαιρα που τις περιβάλλει, η ιδιαίτερη ικανότητα που έχει ο σκηνοθέτης να δημιουργεί αγωνία για αυτό που πρόκειται να έρθει. Το ενδιαφέρον στις ταινίες του έγκειται στο ότι οι ταινίες ξεφεύγουν από τα στενά πλαίσια των ταινιών τρόμου και πλησιάζουν περισσότερο τις ταινίες ψυχολογικού τρόμου. Ως εκ τούτου, η έμφαση δεν δίνεται στο αποτέλεσμα, αλλά σε αυτό που το δημιουργεί.
Η εποχή της θρυλικής Hammer Films
Μια δεκαετία περίπου αργότερα, μια ακόμα ευχάριστη έκπληξη εμφανίζεται στον χώρο του Φανταστικού, αυτή τη φορά από τη Μεγάλη Βρετανία. Πρωτεργάτης αυτής της νέας άνθισης είναι η αγγλική εταιρεία παραγωγής ταινιών Hammer Films σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη Τέρενς Φίσερ (Terence Fisher). Η ταινία που έμελλε να αλλάξει μια για πάντα τις ταινίες τρόμου, Δράκουλας, ο βρικόλακας των Καρπαθίων (Dracula) προβλήθηκε το 1958, την ίδια χρονιά που προβλήθηκε και η ταινία Ίλιγγος (Vertigo) του Άλφρεντ Χίτσκοκ (Alfred Hitchcock). Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που η ταινία του Χίτσκοκ επηρέασε τα μετέπειτα ψυχολογικά θρίλερ, έτσι και η ταινία του Φίσερ έμελλε να επηρεάσει τις μετέπειτα ταινίες τρόμου. Έχοντας ήδη παρουσιάσει ένα χρόνο πριν την Κατάρα του Φρανκενστάιν (The Curse of Frankenstein), η Hammer Films έβγαλε στις αίθουσες έναν έγχρωμο για πρώτη φορά Δράκουλα, αλλάζοντας μια για πάντα την ασπρόμαυρη εικόνα του μυθικού βρικόλακα που είχαν στο μυαλό τους οι θεατές, αντικαθιστώντας την με ένα ζωντανό καμβά από χρώματα (κόκκινο, άσπρο, μαύρο). Για πρώτη φορά οι θεατές μπορούσαν να δουν το κόκκινο χρώμα του αίματος που επρόκειτο από τότε και στο εξής να αποτελέσει αναπόσπαστο κομμάτι των ταινιών τρόμου. Ο σκηνοθέτης κατάφερε επίσης να συνδυάσει πρωτοποριακά τον ερωτισμό με τα στοιχεία τρόμου και να δημιουργήσει έναν ιδιαίτερα τρομακτικό αλλά και ταυτόχρονα αισθησιακό βρικόλακα, τον οποίο υποδύθηκε μοναδικά σε αυτήν την πρώτη ταινία αλλά και σε άλλες επτά ο Κρίστοφερ Λι (Christopher Lee).
Τα χρόνια πέρασαν και μαζί τους παρήλθε και η Χρυσή Εποχή του Φανταστικού. Ο κινηματογράφος του Φανταστικού άρχισε και πάλι να γνωρίζει μια δεύτερη άνθιση στα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, κυρίως στην Αμερική. Υπεύθυνοι για την ανάκαμψη αυτή ήταν δύο κυρίως άνθρωποι: ο παραγωγός Βαλ Λιούτον (Val Lewton) και ο σκηνοθέτης Ζακ Τουρνέρ (Jacques Tourneur). Από τη συνεργασία των δύο αυτών ανθρώπων προέκυψαν τις χρονιές 1942-43 οι ταινίες τρόμου: Ανθρώπινα αιλουροειδή (Cat People), Περπάτησα με ένα ζόμπι (I Walked with a Zombie), Ο Άνθρωπος λεοπάρδαλη (The Leopard Man) κ.α. Αυτό που ουσιαστικά κάνει τις ταινίες του Τουρνέρ να ξεχωρίζουν είναι η μυστηριώδης ατμόσφαιρα που τις περιβάλλει, η ιδιαίτερη ικανότητα που έχει ο σκηνοθέτης να δημιουργεί αγωνία για αυτό που πρόκειται να έρθει. Το ενδιαφέρον στις ταινίες του έγκειται στο ότι οι ταινίες ξεφεύγουν από τα στενά πλαίσια των ταινιών τρόμου και πλησιάζουν περισσότερο τις ταινίες ψυχολογικού τρόμου. Ως εκ τούτου, η έμφαση δεν δίνεται στο αποτέλεσμα, αλλά σε αυτό που το δημιουργεί.
Η εποχή της θρυλικής Hammer Films
Μια δεκαετία περίπου αργότερα, μια ακόμα ευχάριστη έκπληξη εμφανίζεται στον χώρο του Φανταστικού, αυτή τη φορά από τη Μεγάλη Βρετανία. Πρωτεργάτης αυτής της νέας άνθισης είναι η αγγλική εταιρεία παραγωγής ταινιών Hammer Films σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη Τέρενς Φίσερ (Terence Fisher). Η ταινία που έμελλε να αλλάξει μια για πάντα τις ταινίες τρόμου, Δράκουλας, ο βρικόλακας των Καρπαθίων (Dracula) προβλήθηκε το 1958, την ίδια χρονιά που προβλήθηκε και η ταινία Ίλιγγος (Vertigo) του Άλφρεντ Χίτσκοκ (Alfred Hitchcock). Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που η ταινία του Χίτσκοκ επηρέασε τα μετέπειτα ψυχολογικά θρίλερ, έτσι και η ταινία του Φίσερ έμελλε να επηρεάσει τις μετέπειτα ταινίες τρόμου. Έχοντας ήδη παρουσιάσει ένα χρόνο πριν την Κατάρα του Φρανκενστάιν (The Curse of Frankenstein), η Hammer Films έβγαλε στις αίθουσες έναν έγχρωμο για πρώτη φορά Δράκουλα, αλλάζοντας μια για πάντα την ασπρόμαυρη εικόνα του μυθικού βρικόλακα που είχαν στο μυαλό τους οι θεατές, αντικαθιστώντας την με ένα ζωντανό καμβά από χρώματα (κόκκινο, άσπρο, μαύρο). Για πρώτη φορά οι θεατές μπορούσαν να δουν το κόκκινο χρώμα του αίματος που επρόκειτο από τότε και στο εξής να αποτελέσει αναπόσπαστο κομμάτι των ταινιών τρόμου. Ο σκηνοθέτης κατάφερε επίσης να συνδυάσει πρωτοποριακά τον ερωτισμό με τα στοιχεία τρόμου και να δημιουργήσει έναν ιδιαίτερα τρομακτικό αλλά και ταυτόχρονα αισθησιακό βρικόλακα, τον οποίο υποδύθηκε μοναδικά σε αυτήν την πρώτη ταινία αλλά και σε άλλες επτά ο Κρίστοφερ Λι (Christopher Lee).
O Κρίστοφερ Λι στον ρόλο του Κόμη Δράκουλα, τον ρόλο που τον καθιέρωσε στις συνειδήσεις των θεατών
Η Hammer Films σε συνεργασία με τον Τέρενς Φίσερ δημιούργησαν και άλλες ταινίες στις οποίες πρωταγωνιστές ήταν διάφορα διάσημα λογοτεχνικά ή φανταστικά τέρατα, πχ. ο Φρανκενστάιν, μούμιες, λυκάνθρωποι, ζόμπι κλπ, οι περισσότερες εκ των οποίων γνώρισαν μεγάλη επιτυχία την εποχή που πρωτοπροβλήθηκαν και συνεχίζουν να παραμένουν κλασικές στο είδος τους. Η εταιρεία Hammer Films σταμάτησε την παραγωγή ταινιών γύρω στα μέσα του 1980 όπου και έκλεισε, σηματοδοτώντας έτσι το τέλος μιας ιδιαίτερα παραγωγικής περιόδου για τις ταινίες τρόμου.
Η χειρότερη ταινία όλων των εποχών
Τέλος, αξίζει αφού έχουμε ήδη αναφερθεί στα πρώιμα αριστουργήματα τρόμου και φαντασίας να αναφέρουμε και τη χειρότερη αμερικάνικη ταινία, ίσως όλων των εποχών, η οποία τυχαίνει να ανήκει στην κατηγορία των ταινιών τρόμου/επιστημονικής φαντασίας. Μιλάμε για την ταινία Σχέδιο 9 από το διάστημα (Plan 9 from Outer Space) του σκηνοθέτη Εντ Γουντ (Ed Wood), παραγωγής 1959. Στην ταινία εμφανίζεται και ο Μπέλα Λουγκόζι σε πλάνα που είχε τραβήξει ο σκηνοθέτης για μια άλλη ταινία τρία χρόνια πριν, όσο ακόμα ο Λουγκόζι ήταν ζωντανός. Παρόλο που η ταινία όταν πρωτοεμφανίστηκε πέρασε σχεδόν απαρατήρητη, το 1980 ξαναήρθε στο προσκήνιο όταν ο ηθοποιός Μάικλ Μέντβεντ (Michael Medved) την χαρακτήρισε ως τη χειρότερη αμερικάνικη ταινία όλων των εποχών ενώ στον σκηνοθέτη της απονεμήθηκε το βραβείο του χειρότερη Αμερικανού σκηνοθέτη. Σήμερα, η ταινία συγκαταλέγεται ανάμεσα στις ταινίες cult για τα έντονα κιτς στοιχεία της, για τις υπερβολικές ερμηνείες των ηθοποιών, αλλά κυρίως για τα απλοϊκά εφέ που χρησιμοποιήθηκαν κατά την παραγωγή της. Το 1994, ο σκηνοθέτης σύγχρονων ταινιών φαντασίας Τιμ Μπάρτον (Tim Burton) οπτικοποίησε την καριέρα του Εντ Γουντ, τον οποίο υποδύθηκε ο Τζόνι Ντεπ (Johnny Depp). Η βιογραφική αυτή ταινία επικεντρώθηκε κυρίως στις κινηματογραφικές προσπάθειες του Γουντ δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία του συγκεκριμένου φιλμ φαντασίας.
Επίλογος
Κάπου εδώ φτάνει και αυτή η αναδρομή στο τέλος της. Σίγουρα είναι αδύνατον μέσα σε ένα άρθρο να μπορέσουμε να αναφερθούμε σε όλες τις ταινίες, τους σκηνοθέτες ή τους ηθοποιούς που έχτισαν σιγά σιγά αυτό που σήμερα απολαμβάνουμε στις ταινίες φαντασίας και τρόμου. Όμως, σίγουρα ρίχνοντας μια ματιά στο παρελθόν μπορούμε να εκτιμήσουμε καλύτερα το παρόν και να αντιληφθούμε πόσο πραγματικά ανάγκη έχουμε αυτού του είδους τις ταινίες. Γιατί θα συμφωνείτε φαντάζομαι και εσείς, οι λάτρεις αυτών των ταινιών ότι δεν είναι μόνο η δίψα που έχουμε για να ξεφύγουμε από την καθημερινότητα που μας τραβάει σε τέτοιου είδους κινηματογραφικά μονοπάτια. Αλλά είναι κάτι βαθύτερο. Είναι η ανάγκη να παλέψουμε με τους πιο μεγάλους φόβους μας, να παλέψουμε με το Άγνωστο και να αισθανθούμε έστω και για λίγο νικητές. Και τι πιο ωραίο, όταν αυτό μπορεί να γίνει μέσα σε μια σκοτεινή αίθουσα μπροστά από μια μεγάλη οθόνη με κινούμενες εικόνες;
Ετικέτες
ΚΕΙΜΕΝΑ
Psyche (2005)
Synposis : Un mannequin abandonné dans une boutique désaffectée prend vie, un soir d'orage, et découvre son reflet dans la vitrine.
Producteur délégué : Karim Khenissi
Réalisateurs : Aurélie Badin, Émilie Dugène, Frédéric Navelle, Julien Record
Scénariste : Aurélie Badin, Émilie Dugène, Frédéric Navelle, Julien Record
Directeurs de la photo : Aurélie Badin, Émilie Dugène, Frédéric Navelle, Julien Record
Ingénieur du son : José Vicente
Monteur : Aurélie Badin, Émilie Dugène, Frédéric Navelle, Julien Record
Monteur son : José Vicente
Décorateurs : Aurélie Badin, Émilie Dugène, Frédéric Navelle, Julien Record
Auteur de la musique : Marc Sousa (de)
Costumiers : Aurélie Badin, Émilie Dugène, Frédéric Navelle, Julien Record
Effets spéciaux : Aurélie Badin, Émilie Dugène, Frédéric Navelle, Julien Record
Mixeur : José Vicente
Ετικέτες
ANIMATION TALE
L'inventaire fantôme (Φανταστική απογραφή)
L'inventaire fantôme de Franck Dion est une film génial.
Ετικέτες
ANIMATION TALE
Five Minutes of Murder
Five Minutes of Murder - 1966 animation short by Hungarian director József Nepp. Awarded with the main prize in animation film category at the 1967 Oberhausen Film Festival.
Director: I've noticed that you are very much interested in films that offer MURDER, and I want your needs maximally satisfied in the next few minutes. Have a good time.
Director: Well, I hope you've had plenty of fun.
Man: Sir! You are not an artist but a sadistic beast! As such, you must be exterminated!
Young man: Aren't you ashamed? You killer!
Old man: Don't you know taking the justice in one's hand is inadmissible?
Woman: Won't this disgrace ever stop?...
Ετικέτες
ANIMATION NOIR
Δευτέρα 11 Ιανουαρίου 2010
Το όνομά μου είναι Χολμς, Σέρλοκ Χολμς
Σπάνια ένα δημιούργημα γίνεται πιο διάσημο και από τον δημιουργό του, ωστόσο ο Σέρλοκ Χολμς, ο δαιμόνιος, φλεγματικός ντετέκτιβ, ξεπέρασε σε φήμη τον συγγραφέα του, σερ Αρθουρ Κόναν Ντόιλ.
Οι ιστορίες του Σερλοκ Χολμς έχουν γνωρίσει πολλές μεταφράσεις και εκδόσεις σε όλο τον κόσμο. Οι «Σύγχρονοι ορίζοντες» επανακυκλοφορούν με νέα καλλιτεχνική βιβλιοδεσία τα άπαντά του σε τέσσερις τόμους, σε μετάφραση Ερρίκου Μπαρτζινόπουλου: Στον πρώτο τόμο περιλαμβάνονται τα έργα «Σπουδή στο κόκκινο», «Το σήμα των τεσσάρων» και οι «Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς». Στον δεύτερο «Το σκυλί των Μπάσκερβιλ» και «Η επιστροφή του Σέρλοκ Χολμς». Στον τρίτο «Οι αναμνήσεις του Σέρλοκ Χολμς» και «Η κοιλάδα του φόβου». Στον τέταρτο «Η τελευταία υπόκλισή του» και «Το σημειωματάριο του Σέρλοκ Χολμς». Κάθε τόμος περιλαμβάνει ακόμα εκτεταμένη βιογραφία του Κόναν Ντόιλ και ορισμένες από τις απόψεις του Χολμς (για το έγκλημα, τον νόμο αλλά και για τις γυναίκες...) που μας εισάγουν στην προσωπική του φιλοσοφία.
Γιατρός στο επάγγελμα -αν και τα παράτησε γρήγορα για να αφοσιωθεί στη συγγραφή- αθλητικός, πατριώτης, λάτρης των ταξιδιών, οπαδός του πνευματισμού, ο Αρθουρ Κόναν Ντόιλ επινόησε τον ντετέκτιβ του στο τέλος της δεκαετίας του 1880 και τον εμφάνισε πρώτη φορά στο περιοδικό «Beeton's Christmas Annual» του 1887. Εκτοτε το περιοδικό «Strand Magazine» δημοσίευε τακτικά τις περιπέτειες του Χολμς, ο οποίος έγινε τόσο δημοφιλής στην Αγγλία, σε σημείο που ο δημιουργός του θέλησε, υπό το βάρος της ευθύνης που είχε αναλάβει, να τον... εξαφανίσει.
«Ευτυχώς δεν έγινα εγκληματίας»
«Σκέφτομαι να σκοτώσω τον Χολμς και να τον πετάξω στα σκουπίδια μια και καλή. Με αποσπά από άλλα πράγματα», έγραφε στη μητέρα του. Οντως τον σκοτώνει, αλλά λόγω της αντίδρασης του κόσμου αναγκάζεται να τον... αναστήσει. Ο ντετέκτιβ με τη μακριά του κάπα, το χαρακτηριστικό καπέλο και την γαμψή πίπα του συνέχισε να προηγείται της αστυνομίας, να λύνει με εκπληκτικό σκεπτικισμό, βήμα βήμα, τις πιο παράξενες υποθέσεις και να συναρπάζει τους αναγνώστες.
«Το όνομά μου είναι Σέρλοκ Χολμς. Δουλειά μου, να γνωρίζω όσα οι άλλοι αγνοούν. Σε κάθε περίπτωση, έμαθα να ζω από την εξυπνάδα μου, αν και συχνά κινδύνεψε η ζωή μου (τρεις φορές από άντρες και μία από γυναίκα)» μας συστήνεται ο ίδιος. «Εδώ που τα λέμε, η κοινωνία είναι τυχερή που δεν έγινα εγκληματίας. Μιλώ έτσι, γιατί διαθέτω σύνθετο μυαλό, όπως οι περισσότεροι εγκληματίες».
Πίστευε ότι: «Δεν έχουν σημασία τα όσα καταφέρνεις στην πράξη. Το σημαντικό είναι να κάνεις τους άλλους να πιστεύουν πως κατόρθωσες μεγάλα και σπουδαία πράγματα. Αν όμως επιχειρήσεις να ανέβεις ψηλότερα από τη φύση, τότε σίγουρα θα πέσεις χαμηλότερα απ' εκείνην. Και να θυμάσαι, δεν υπάρχει τίποτε καινούριο υπό τον ήλιο. Ολα έχουν συμβεί πριν από σένα!»
Ακαταμάχητος όμως ήταν και στο άλλο φύλο, παρ' ότι δεν αγάπησε ποτέ καμία γυναίκα, «επειδή πάντοτε το μυαλό εξακολουθεί να κυβερνά την καρδιά μου και ο έρωτας ως κυρίαρχο συναίσθημα αντιτίθεται στην ψυχρή λογική, την οποία εγώ τοποθετώ μονίμως πάνω από κάθε τι στον κόσμο. Αλλωστε, όταν το σπίτι μιας γυναίκας πιάνει φωτιά, η παντρεμένη τρέχει να σώσει το παιδί ή τα παιδιά της, ενώ η ανύπαντρη αρπάζει την κοσμηματοθήκη της κι ύστερα το βάζει γρήγορα στα πόδια».
Φαίνεται πως τελικά ο σερ Αρθουρ Κόναν Ντόιλ, που έβαζε πάνω από όλα τη δικαιοσύνη και την ηθική, ταυτίστηκε με το δημιουργημά του. Αναμείχθηκε σε δύο υποθέσεις, του ινδικής καταγωγής Τζορτζ Ενταλτζι το 1907 και του Γερμανοεβραίου Οσκαρ Σλάτερ το 1910, συμβάλλοντας στην αποκατάσταση της αλήθειας.
ΠΑΡΗΣ ΣΠΙΝΟΥ
Ελευθεροτυπια - 7 - 06/08/2006
Ετικέτες
ΚΕΙΜΕΝΑ
Σάββατο 9 Ιανουαρίου 2010
Fucking Christmas
Fucking Christmas from Matthieu Gouby on Vimeo.
2007 Sup'infograph Paris Student Film.
Plot :
An ex-cop who became a private detective, is caught by his past.
CG Team : Guy Paris, Nicolas Ong,Loréleine Le Clerc,Matthieu Gouby
Sound Team : Clement maurin, Arnaud Rauzy
Voice Cast : Frederic Venant, Pierre Prunel, Elodie Cammarata
fuckingchristmas.free.fr
Ετικέτες
ANIMATION NOIR
Who Killed Mr. Yoshida?
Who Killed Mr. Yoshida? from Sung I. Sohn on Vimeo.
Final Work for Dynamic Media course in SVA.
The story of a murder animated in an abstract/conceptual way.
Ετικέτες
ANIMATION NOIR
TWISTED MURDER
TWISTED MURDER from Mandala Studio on Vimeo.
Watch now Vicon's Film Fest winner TWISTED MURDER and join detective Alex on a twisted “who dunnit” journey in which love gets a second chance and not all is as it seems.
Written and directed Paulo de Almada. Narration by Geoff Bisente. Sound design by Rodrigo Nunes and Elias Issa @ Mandala Studio.
Ετικέτες
ANIMATION NOIR
Παρασκευή 8 Ιανουαρίου 2010
Tell Tale Heart Animation
The Tell-Tale Heart is a wonderful animated short film of 1953 based on Edgar Allan Poe short-story. The story told by a mad man has a dark visual with a perfect work of narration by James Mason. It is a UPA Production and was the first cartoon to be X-rated (adults only) in Great Britain under the British Board of Film Censors classification system. Really great - you have to see it.
Ετικέτες
ANIMATION TALE
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)




